آیا دعوای شما در انتاریو مشمول آیین دادرسی ساده (قاعده‌ی ۷۶) می‌شود؟

بله، اگر دعوایتان فقط برای مطالبه‌ی پول یا اموال باشد و مبلغ آن ۲۰۰٬۰۰۰ دلار یا کمتر باشد. در این صورت، آیین دادرسی ساده (Simplified Procedure) در دادگاه عالی دادگستری انتاریو (Superior Court of Justice) اجباری است. سقف ۲۰۰٬۰۰۰ دلار بدون احتساب بهره و هزینه‌های دادرسی (costs) حساب می‌شود و دعوا می‌تواند برای پول، اموال غیرمنقول (real property) یا اموال منقول (personal property) باشد (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲ قواعد آیین دادرسی مدنی، Rules of Civil Procedure). جز در چند نوع پرونده، هیئت منصفه (jury) در کار نیست، بازجویی شفاهی پیش از محاکمه (oral discovery) برای هر طرف به سه ساعت محدود است و محاکمه حداکثر پنج روز طول می‌کشد.

آیین دادرسی ساده جایی میان دادگاه دعاوی کوچک (Small Claims Court)، که به دعواهای تا سقف ۵۰٬۰۰۰ دلار رسیدگی می‌کند، و روند عادی (ordinary procedure) دادگاه عالی قرار دارد. وزارت دادستانی کل انتاریو (Ministry of the Attorney General) آن را روندی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر توصیف می‌کند. این صفحه توضیح می‌دهد که چه پرونده‌هایی مشمول آن هستند، روندش چگونه پیش می‌رود، و کدام قواعد مربوط به هزینه‌ها پرونده‌ها را به سمت آن می‌برند. برای روند کلی‌تر یک دعوا، راهنمای ما درباره‌ی دعاوی مدنی را ببینید.

چه کسانی باید از آیین دادرسی ساده استفاده کنند؟

ارزش اموال بر اساس ارزش منصفانه‌ی بازار (fair market value) در تاریخ آغاز دعوا سنجیده می‌شود (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲). جای دعوای تا ۵۰٬۰۰۰ دلار در دادگاه دعاوی کوچک است؛ از ۱ ژوئیه ۲۰۲۴، آغاز چنین دعوایی در دادگاه عالی به اجازه‌ی همان دادگاه نیاز دارد (بند ۱٫۱ ماده ۲۳ قانون دادگاه‌های دادگستری). صفحه‌ی ما درباره‌ی سقف ۵۰٬۰۰۰ دلاری دادگاه دعاوی کوچک این مرز را توضیح می‌دهد.

آیا هیئت منصفه در کار است؟

به‌طور کلی، نه. دعوایی که طبق قاعده‌ی ۷۶ پیش می‌رود نمی‌تواند با هیئت منصفه رسیدگی شود و هیچ طرفی نمی‌تواند اخطاریه‌ی درخواست هیئت منصفه (jury notice) تحویل دهد (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲٫۱). استثناها دعاوی ناشی از افترای شفاهی (slander)، افترای کتبی (libel)، بازداشت بدخواهانه (malicious arrest)، تعقیب بدخواهانه (malicious prosecution) یا حبس غیرقانونی (false imprisonment) هستند (بند ۲ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲٫۱). اگر یکی از طرف‌ها در یکی از این پرونده‌ها اخطاریه‌ی درخواست هیئت منصفه تحویل دهد، دعوا از آیین دادرسی ساده خارج می‌شود و به‌عنوان دعوای عادی ادامه می‌یابد (بند ۳ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲٫۱).

روند یک پرونده در آیین دادرسی ساده، قدم به قدم، چگونه است؟

1. دادخواست. دادخواست (statement of claim) یا اخطاریه‌ی اقامه‌ی دعوا (notice of action) باید قید کند که دعوا طبق قاعده‌ی ۷۶ طرح شده است (بند ۴ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲). راهنمای وزارت عبارت دقیقی را که باید پیش از عنوان «CLAIM» نوشته شود، ارائه می‌دهد. طبق دستورالعمل رویه‌ای (practice direction) دادگاه عالی برای تورنتو، پرونده‌های مدنی دادگاه عالی در تورنتو در ۳۹۳ خیابان یونیورسیتی (393 University Avenue) مستقرند و از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ ثبت مدارک مدنی تورنتو از طریق درگاه عمومی دادگاه‌های انتاریو (Ontario Courts Public Portal) انجام می‌شود.
2. لایحه‌ی دفاعیه (statement of defence). مهلت‌ها همان مهلت‌های عادی‌اند: ۲۰، ۴۰ یا ۶۰ روز، بسته به اینکه دادخواست در کجا به خوانده ابلاغ شده باشد، و اگر اخطاریه‌ی قصد دفاع (notice of intent to defend) تحویل شده باشد، ۱۰ روز بیشتر (قاعده‌های ۱۸٫۰۱ و ۱۸٫۰۲). ببینید چند روز برای پاسخ دارید.
3. مدارک، از همان ابتدا. ظرف ۱۰ روز پس از پایان تبادل لوایح (close of pleadings)، هر طرف سوگندنامه‌ی فهرست مدارک (affidavit of documents) را همراه با نسخه‌ای از مدارک فهرست‌شده و فهرستی از کسانی که ممکن است از موضوعات مورد اختلاف اطلاع داشته باشند، ابلاغ می‌کند (بندهای ۱ و ۲ قاعده‌ی ۷۶٫۰۳). شاهدی را که معرفی نشده است، بدون اجازه‌ی دادگاه نمی‌توان در محاکمه فراخواند (بند ۳ قاعده‌ی ۷۶٫۰۳).
4. بازجویی محدود. بازجویی کتبی (written discovery) مجاز نیست و بازجویی متقابل (cross-examination) درباره‌ی سوگندنامه‌هایی که برای درخواست از دادگاه (motion) ارائه می‌شوند هم مجاز نیست؛ بازجویی شفاهی پیش از محاکمه برای هر طرف در مجموع به سه ساعت محدود است، هر چند نفر که بازجویی شوند (قاعده‌ی ۷۶٫۰۴).
5. میانجیگری در تورنتو. به گفته‌ی وزارت، طرف‌های پرونده‌ای که در تورنتو، اتاوا یا ویندزر (Windsor) با آیین دادرسی ساده پیش می‌رود، باید طبق قاعده‌ی ۲۴٫۱ در میانجیگری اجباری (mandatory mediation) شرکت کنند، که به‌طور کلی باید ظرف ۱۸۰ روز پس از نخستین لایحه‌ی دفاعیه برگزار شود.
6. گفت‌وگوی سازش (settlement discussion). ظرف ۶۰ روز پس از نخستین لایحه‌ی دفاعیه یا اخطاریه‌ی قصد دفاع، طرفین باید با هم دیدار کنند یا تلفنی صحبت کنند تا بررسی کنند که آیا همه‌ی مدارک مربوط افشا شده است یا نه، و آیا می‌توان موضوعی را با سازش حل کرد (قاعده‌ی ۷۶٫۰۸).
7. ثبت پرونده برای محاکمه (setting the action down). ظرف ۱۸۰ روز پس از نخستین لایحه‌ی دفاعیه، خواهان اخطاریه‌ی آمادگی برای جلسه‌ی پیش از محاکمه (notice of readiness for pre-trial conference, Form 76C) را ابلاغ و ثبت می‌کند و در آن گواهی می‌دهد که گفت‌وگوی سازش انجام شده است؛ اگر خواهان این کار را نکند، طرف دیگری می‌تواند آن را انجام دهد (قاعده‌ی ۷۶٫۰۹).
8. جلسه‌ی پیش از محاکمه (pre-trial). دست‌کم ۳۰ روز پیش از این جلسه، طرفین بر سر پیش‌نویس برنامه‌ی مدیریت محاکمه (trial management plan) توافق می‌کنند؛ برنامه‌ای که همه‌ی شاهدان را فهرست می‌کند و زمان محاکمه را تقسیم می‌کند، با سقف کلی پنج روز (بند ۲ قاعده‌ی ۷۶٫۱۰). پنج روز پیش از جلسه، هر طرف این برنامه، مدارکش و هر سوگندنامه‌ی شاهد فنی (expert affidavit) را ثبت می‌کند و بیانیه‌ای حداکثر سه‌صفحه‌ای درباره‌ی موضوعات مورد اختلاف و یک فهرست وارسی مدیریت محاکمه (trial management checklist) تحویل می‌دهد (بند ۴ قاعده‌ی ۷۶٫۱۰).
9. محاکمه. شهادت اصلی (evidence in chief) با سوگندنامه ارائه می‌شود و پس از آن، بازجویی متقابل و بازجویی مجدد (re-examination) طبق برنامه‌ی تأییدشده انجام می‌شود (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۱۲).

هزینه‌های دادرسی در قاعده‌ی ۷۶ چگونه است؟

قاعده‌ی ۷۶ هزینه‌های دادرسی و هزینه‌های جانبی (disbursements) را که یک طرف می‌تواند در دعوای مشمول این قاعده دریافت کند، برای دعواهایی که از ۱ ژانویه ۲۰۲۰ به بعد آغاز شده‌اند، محدود می‌کند (قاعده‌ی ۷۶٫۱۲٫۱). این مبالغ در خود قاعده تعیین شده‌اند. سپس قاعده‌ی ۷۶٫۱۳ پیامدهایی در زمینه‌ی هزینه‌ها اضافه می‌کند که پرونده‌های مناسب را به سمت این روند می‌برد. خواهانی که از روند عادی پیش می‌رود اما دادگاه فقط پول یا اموالی به ارزش ۲۰۰٬۰۰۰ دلار یا کمتر به نفع او حکم می‌دهد، ممکن است هیچ هزینه‌ی دادرسی‌ای دریافت نکند، مگر اینکه دعوا هنگام شروع محاکمه طبق قاعده‌ی ۷۶ پیش می‌رفته یا دادگاه تشخیص دهد که پیش رفتن از روند عادی معقول بوده است (بندهای ۲ و ۳ قاعده‌ی ۷۶٫۱۳). حتی ممکن است به چنین خواهانی دستور داده شود که تمام یا بخشی از هزینه‌های دادرسی خوانده را بپردازد (بند ۶ قاعده‌ی ۷۶٫۱۳). وزارت همچنین درباره‌ی جریمه‌های مربوط به هزینه‌ها برای آغاز پرونده‌ای در دادگاه عالی که می‌توانست به دادگاه دعاوی کوچک برود، هشدار می‌دهد.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• آنچه مطالبه می‌کنید. درخواست دستور منع (injunction) یا حکم اعلامی (declaration)، «منحصراً» مطالبه‌ی پول یا اموال نیست، پس قاعده‌ی اجباری اعمال نمی‌شود (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).
• اعتراض خوانده. اگر خواهان برای دعوایی که شرایط را ندارد قاعده‌ی ۷۶ را انتخاب کند، خوانده می‌تواند در لایحه‌ی دفاعیه اعتراض کند؛ در این صورت دعوا به روند عادی منتقل می‌شود، مگر اینکه خواهان از بخش‌هایی که با قاعده جور نیستند صرف‌نظر کند (بند ۵(a) قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).
• مبالغی که از آن‌ها صرف‌نظر می‌شود. طرفی که برای جا شدن در این قاعده از بخشی از دعوایش صرف‌نظر می‌کند، نمی‌تواند آن بخش را در دادرسی دیگری مطرح کند (بند ۹ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).
• دعوای متقابل. دعوای متقابلی (counterclaim) که با این قاعده جور نیست و اعلام شده است که طبق روند عادی پیش می‌رود، دعوا را از قاعده‌ی ۷۶ خارج می‌کند (بند ۵(c) قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).
• مدیریت پرونده. دعوایی که طبق قاعده‌ی ۷۷٫۰۵ به مدیریت پرونده سپرده شود، از قاعده‌ی ۷۶ خارج می‌شود (بند ۱(c) قاعده‌ی ۷۶٫۰۱).
• زبان. چون شهادت اصلی با سوگندنامه ارائه می‌شود، هر سوگندنامه و سندی که به زبانی دیگر است به ترجمه‌ی انگلیسی گواهی‌شده نیاز دارد (بند ۲(b) ماده ۱۲۵ قانون دادگاه‌های دادگستری). انتاریو در پرونده‌های مدنی، در همه‌ی موارد مترجم شفاهی دادگاه (court interpreter) به زبان فرانسوی فراهم می‌کند، و برای هر زبانی، اگر طرف دعوا واجد شرایط معافیت از هزینه‌های دادگاه (fee waiver) باشد یا دادگاه دستور دهد.

برای مثال: اختلاف ۱۴۰٬۰۰۰ دلاری بر سر بازسازی

این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجه‌ای که دفتر گرفته است. فرض کنید صاحب‌خانه‌ای در نورت‌یورک ۱۴۰٬۰۰۰ دلار به پیمانکاری برای بازسازی‌ای می‌پردازد که هرگز تمام نمی‌شود. قرارداد و بیشتر پیام‌هایشان به فارسی است. این مبلغ از سقف دادگاه دعاوی کوچک بالاتر است، پس صاحب‌خانه در دادگاه عالی دعوا طرح می‌کند و در دادخواست قید می‌کند که دعوا طبق قاعده‌ی ۷۶ طرح شده است.

پیمانکار ظرف ۲۰ روز دفاع می‌کند. ظرف ۱۰ روز پس از پایان تبادل لوایح، هر دو طرف سوگندنامه‌های فهرست مدارک را همراه با ترجمه‌های انگلیسی گواهی‌شده‌ی مدارک فارسی ابلاغ می‌کنند. هر طرف حداکثر سه ساعت از طرف دیگر بازجویی می‌کند. چون پرونده در تورنتو است، به میانجیگری اجباری می‌رود. وقتی میانجیگری به سازش نمی‌رسد، صاحب‌خانه ظرف ۱۸۰ روز پس از لایحه‌ی دفاعیه، پرونده را برای محاکمه ثبت می‌کند، طرفین بر سر برنامه‌ی محاکمه‌ای چهارروزه توافق می‌کنند و شهادت اصلی با سوگندنامه ارائه می‌شود. اگر پیمانکار دعوای متقابلی به ارزش بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ دلار داشت و روند عادی را انتخاب می‌کرد، پرونده از قاعده‌ی ۷۶ خارج می‌شد.

مردم چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. جا انداختن عبارت مربوط به قاعده‌ی ۷۶ در دادخواست (بند ۴ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).
2. ابلاغ دیرهنگام سوگندنامه‌ی فهرست مدارک. مهلت آن ۱۰ روز پس از پایان تبادل لوایح است (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۳).
3. فراموش کردن یک شاهد. شاهدانی را که معرفی نشده‌اند، بدون اجازه نمی‌توان فراخواند (بند ۳ قاعده‌ی ۷۶٫۰۳).
4. برنامه‌ریزی برای بازجویی طولانی. سقف آن سه ساعت برای هر طرف است (بند ۲ قاعده‌ی ۷۶٫۰۴).
5. از دست دادن مهلت ۱۸۰ روزه‌ی ثبت پرونده برای محاکمه (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۰۹).
6. طرح دعوا از روند عادی برای دعوایی که با قاعده‌ی ۷۶ جور است، و قرار گرفتن در معرض پیامدهای هزینه‌ای قاعده‌ی ۷۶٫۱۳.

این هفته چه کاری می‌توانید بکنید؟

1. جمع مبلغ پول و ارزش منصفانه‌ی بازار هر مالی را که مطالبه می‌کنید، بدون بهره و هزینه‌های دادرسی، حساب کنید.
2. بررسی کنید که آیا چیزی جز پول یا اموال درخواست می‌کنید یا نه.
3. مهلت قانونی دوساله‌ی طرح دعوا (limitation period) را با توجه به قانون مهلت‌های طرح دعوا (Limitations Act, 2002) بررسی کنید؛ وزارت یادآوری می‌کند که بیشتر دعواها مهلت زمانی دارند.
4. همین حالا همه‌ی مدارک مربوط را جمع کنید؛ قاعده‌ی ۷۶ افشای مدارک (disclosure) را به ابتدای کار می‌آورد.
5. برای مدارکی که به فارسی یا زبان‌های دیگرند، ترجمه‌ی انگلیسی گواهی‌شده تهیه کنید.
6. شاهدانی را که لازم دارید و آنچه هر کدام می‌داند، فهرست کنید.
7. اگر از شما شکایت شده است، همین امروز مهلت دفاعتان را در تقویم ثبت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا می‌توانم برای دعوای بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ دلار آیین دادرسی ساده را انتخاب کنم؟

بله، به انتخاب خواهان (بند ۳ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲)، اما اگر دعوا شرایط را نداشته باشد خوانده می‌تواند اعتراض کند، و در این صورت دعوا طبق روند عادی ادامه می‌یابد، مگر اینکه خواهان از مبلغ مازاد صرف‌نظر کند (بند ۵ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲).

آیا پرونده می‌تواند بعداً به آیین دادرسی ساده منتقل شود؟

بله. اگر همه‌ی طرف‌ها رضایت دهند، یا خواهان دادخواستش را طوری اصلاح کند که شرایط را داشته باشد و دعاوی دیگر هم با قاعده جور باشند، پرونده طبق قاعده‌ی ۷۶ ادامه می‌یابد (بند ۷ قاعده‌ی ۷۶٫۰۲). اگر این انتقال با اصلاح دادخواست انجام شود، طرفی که اصلاح کرده است به‌طور کلی هزینه‌های اضافه‌ی طرف مقابل تا آن مرحله را می‌پردازد (بند ۱ قاعده‌ی ۷۶٫۱۳).

آیا درخواست از دادگاه در قاعده‌ی ۷۶ فرق دارد؟

بله. طرف درخواست‌کننده از فرم درخواست (motion form, Form 76B) استفاده می‌کند، و مدیر دفتر دادگاه (registrar) باید برخی درخواست‌ها، مانند اصلاح یکی از لوایح یا ابطال حکم غیابی (default judgment)، را وقتی همه رضایت دارند یا هیچ‌کس مخالفت نمی‌کند، بپذیرد (قاعده‌ی ۷۶٫۰۵). صفحه‌ی ما درباره‌ی ابطال حکم غیابی این راه جبران را توضیح می‌دهد.

محاکمه چقدر طول می‌کشد؟

در مجموع حداکثر پنج روز، که در برنامه‌ی مدیریت محاکمه‌ای که در جلسه‌ی پیش از محاکمه تأیید می‌شود، میان طرفین تقسیم شده است (بندهای ۲ و ۵ قاعده‌ی ۷۶٫۱۰).

آیا آیین دادرسی ساده از دادگاه دعاوی کوچک ارزان‌تر است؟

برای دعواهای کوچک‌تر، نه. به گفته‌ی وزارت، برای دعواهای تا ۵۰٬۰۰۰ دلار، دادگاه دعاوی کوچک ممکن است گزینه‌ی بهتری باشد، چون هزینه‌های دادگاه کمتر و روند معمولاً کوتاه‌تر است. راهنمای ما درباره‌ی دادگاه دعاوی کوچک و صفحه‌ی ما درباره‌ی دادگاه دعاوی کوچک تورنتو این مسیر را توضیح می‌دهند.

چه نوع اختلاف‌هایی معمولاً با آن جور است؟

هر دعوایی که منحصراً برای پول یا اموال و در محدوده‌ی سقف باشد: فاکتورهای پرداخت‌نشده، وام‌ها، اختلافات قراردادی و اختلاف بر سر بازسازی، و خسارت به اموال. صفحه‌های ما درباره‌ی اختلافات قراردادی و وصول مطالبات دعاوی پشت بسیاری از این پرونده‌ها را توضیح می‌دهند.

دریافت کمک

آیین دادرسی ساده به نفع کسی است که زود آماده شود: مدارک، شاهدان و یک برنامه‌ی محاکمه‌ی واقع‌بینانه. دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) در اختلافات مدنی در دادگاه‌های انتاریو، به انگلیسی و فارسی، از دفترش در ۵۰۰۰ خیابان یانگ، واحد ۱۹۰۱ (Suite 1901, 5000 Yonge Street) در نورت‌یورک وکالت می‌کند.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی قوانین انتاریو است، نه مشاوره‌ی حقوقی درباره‌ی وضعیت شما.