در انتاریو دادخواستی به شما ابلاغ شده است: چند روز برای پاسخ دارید؟

معمولاً ۲۰ روز. در دادگاه دعاوی کوچک (Small Claims Court)، خوانده باید ظرف ۲۰ روز از ابلاغ دادخواست خواهان (Plaintiff's Claim)، لایحه‌ی دفاعیه (Defence) را ابلاغ و ثبت کند (قاعده‌ی ۹٫۰۱ قواعد دادگاه دعاوی کوچک، Rules of the Small Claims Court). در دادگاه عالی دادگستری انتاریو (Superior Court of Justice)، لایحه‌ی دفاعیه (statement of defence) باید ظرف ۲۰ روز ارائه شود اگر دادخواست در انتاریو به شما ابلاغ شده باشد، ظرف ۴۰ روز اگر در جای دیگری از کانادا یا در ایالات متحده ابلاغ شده باشد، و ظرف ۶۰ روز اگر در هر جای دیگری ابلاغ شده باشد (قاعده‌ی ۱۸٫۰۱ قواعد آیین دادرسی مدنی، Rules of Civil Procedure).

این مهلت اهمیت دارد، چون اگر از دستش بدهید، خواهان می‌تواند درخواست کند که قصور شما ثبت شود (noted in default). وقتی چنین شود، حق دفاع را از دست می‌دهید، مگر اینکه خواهان رضایت دهد یا دادگاه ثبت قصور را ابطال (set aside) کند. این صفحه توضیح می‌دهد که در هر دادگاه مهلت چگونه شمرده می‌شود، چگونه می‌توان به شیوه‌ی درست وقت بیشتری گرفت، و هفته‌ی اول باید چگونه بگذرد. برای تصویر کلی‌تری از روند یک دعوا در دادگاه‌های انتاریو، راهنمای ما درباره‌ی دعاوی مدنی را ببینید.

پرونده‌ی شما در کدام دادگاه است؟

بالای صفحه‌ی اول را نگاه کنید. پرونده‌ی دعاوی کوچک با دادخواست خواهان (Form 7A) و نام دادگاه «Small Claims Court» شروع می‌شود. پرونده‌ی دادگاه عالی، طبق قواعد آیین دادرسی مدنی، با دادخواست (Statement of Claim, Form 14A or 14B) یا اخطاریه‌ی اقامه‌ی دعوا (Notice of Action) شروع می‌شود. دادگاه دعاوی کوچک به دعواهای مطالبه‌ی پول یا استرداد اموال منقول (personal property) تا سقف ۵۰٬۰۰۰ دلار رسیدگی می‌کند (ماده ۱ آیین‌نامه‌ی O. Reg. 626/00)؛ دعواهای بزرگ‌تر به دادگاه عالی می‌روند. صفحه‌ی ما درباره‌ی سقف ۵۰٬۰۰۰ دلاری دادگاه دعاوی کوچک تغییری را توضیح می‌دهد که از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ اجرایی شد.

۲۰ روز چگونه شمرده می‌شود؟

در هر دو دادگاه، روز اول را حساب نمی‌کنید و روز آخر را حساب می‌کنید. اگر روز آخر به تعطیل رسمی بیفتد، مهلت به نخستین روز بعدی که تعطیل نیست منتقل می‌شود (قاعده‌ی ۳٫۰۱ دعاوی کوچک؛ بند ۱ قاعده‌ی ۳٫۰۱ آیین دادرسی مدنی). تاریخ شروع، روزی است که دادخواست به شما ابلاغ شده است، و این به روش ابلاغ بستگی دارد:

• ابلاغ شخصی (personal service) (دادخواست به دست خودتان داده شود): همان روز ابلاغ شده است.
• سپردن دادخواست در خانه‌تان به یکی از اعضای بزرگسال خانواده، همراه با فرستادن یک نسخه با پست یا پیک: در دادگاه دعاوی کوچک، ابلاغ در روز پنجم پس از ارسال پستی یا تحویل تأییدشده‌ی پیک مؤثر می‌شود (بندهای ۲ و ۴ قاعده‌ی ۸٫۰۳ دعاوی کوچک).
• پست سفارشی یا پیک به محل سکونتتان با امضای دریافت: در دادگاه دعاوی کوچک، ابلاغ در تاریخی مؤثر می‌شود که رسید با امضا تأیید شود (بندهای ۷ و ۸ قاعده‌ی ۸٫۰۳).

اگر مطمئن نیستید ابلاغ از کدام روز حساب می‌شود، زودترین تاریخ را مبنا بگیرید و بر اساس آن اقدام کنید. خود دادخواست هم باید ظرف شش ماه پس از صدور ابلاغ شود، مگر اینکه دادگاه این مهلت را تمدید کند (بند ۲ قاعده‌ی ۸٫۰۱ دعاوی کوچک)؛ راهنمای وزارت درباره‌ی آیین دادرسی ساده (Simplified Procedure) می‌گوید همین شش ماه برای دادخواست‌های دادگاه عالی هم اعمال می‌شود.

پاسخ دادن قدم به قدم چگونه انجام می‌شود؟

در دادگاه دعاوی کوچک

1. دادخواست و مدارک پیوست آن را بخوانید.
2. لایحه‌ی دفاعیه (Form 9A) را تکمیل کنید. در آن باید دلایل اعتراضتان به دعوا را به زبانی کوتاه و غیرفنی و با میزان معقولی از جزئیات بنویسید، و هر سندی را که دفاعتان به آن تکیه دارد پیوست کنید (قاعده‌ی ۹٫۰۲).
3. اگر بخشی از دعوا یا همه‌ی آن را قبول دارید اما برای پرداخت به زمان نیاز دارید، می‌توانید در لایحه‌ی دفاعیه شرایط پرداخت پیشنهاد کنید (قاعده‌ی ۹٫۰۳).
4. لایحه‌ی دفاعیه را به همه‌ی طرف‌ها ابلاغ کنید و برای هر کدام یک سوگندنامه‌ی ابلاغ (Affidavit of Service, Form 8A) تکمیل کنید.
5. لایحه‌ی دفاعیه و سوگندنامه‌ها را ظرف ۲۰ روز ثبت کنید. ثبت آن هزینه دارد؛ اگر توان پرداختش را ندارید، انتاریو روندی برای معافیت از هزینه‌های دادگاه (fee waiver) دارد.
6. اگر خودتان علیه خواهان یا شخص دیگری ادعایی دارید، دعوای متقابل خوانده (Form 10A) را ثبت کنید.

در تورنتو، پرونده‌های دعاوی کوچک در دادگاه ۴۷ خیابان شپرد شرقی (47 Sheppard Avenue East) اداره می‌شوند. به گفته‌ی دادگاه عالی، از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ ثبت مدارک دعاوی کوچک تورنتو از طریق درگاه عمومی دادگاه‌های انتاریو (Ontario Courts Public Portal) انجام می‌شود.

در دادگاه عالی دادگستری انتاریو

1. مهلت ۲۰، ۴۰ یا ۶۰ روزه را در تقویمتان ثبت کنید.
2. اگر به زمان نیاز دارید، اخطاریه‌ی قصد دفاع (Form 18B) را در همان مهلت تحویل دهید؛ این کار ۱۰ روز اضافه می‌کند (قاعده‌ی ۱۸٫۰۲).
3. لایحه‌ی دفاعیه (Statement of Defence, Form 18A) را آماده کنید، به همه‌ی طرف‌ها ابلاغ کنید و همراه با گواهی ابلاغ ثبت کنید.
4. اگر دعوا برای ۲۰۰٬۰۰۰ دلار یا کمتر، به‌صورت پول یا اموال، باشد، ممکن است طبق آیین دادرسی ساده پیش برود؛ ببینید آیین دادرسی ساده چگونه کار می‌کند.

ساختمان دادگاه عالی برای دعاوی مدنی در تورنتو در ۳۹۳ خیابان یونیورسیتی (393 University Avenue) است. بیشتر دعاوی مدنی در تورنتو باید طبق قاعده‌ی ۲۴٫۱ به میانجیگری اجباری (mandatory mediation) هم بروند که به گفته‌ی وزارت، باید ظرف ۱۸۰ روز پس از ثبت نخستین لایحه‌ی دفاعیه برگزار شود، مگر اینکه دادگاه دستور دیگری بدهد یا طرفین توافق کنند.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• توافق با خواهان. مهلت ابلاغ یا ثبت یک سند را می‌توان با ثبت رضایت‌نامه‌ی طرفین تمدید کرد (بند ۲ قاعده‌ی ۳٫۰۲ دعاوی کوچک؛ بند ۴ قاعده‌ی ۳٫۰۲ آیین دادرسی مدنی). آن را کتبی بگیرید و ثبت کنید؛ یک تماس تلفنی کافی نیست.
• دستور دادگاه. دادگاه می‌تواند با شرایط منصفانه مهلت را تمدید کند، و در دادگاه عالی، درخواست از دادگاه (motion) برای تمدید را می‌توان پیش یا پس از پایان مهلت مطرح کرد (بندهای ۱ و ۲ قاعده‌ی ۳٫۰۲ آیین دادرسی مدنی؛ بند ۱ قاعده‌ی ۳٫۰۲ دعاوی کوچک).
• شخص محجور (person under disability). قصور فرد صغیر یا کسی که از نظر ذهنی فاقد اهلیت است، بدون اجازه‌ی دادگاه (leave) ثبت نمی‌شود (بند ۲ قاعده‌ی ۱۱٫۰۱ دعاوی کوچک؛ بند ۴ قاعده‌ی ۱۹٫۰۱ آیین دادرسی مدنی).
• ابلاغ بیرون از حوزه‌ی دادگاه. در دادگاه دعاوی کوچک، اگر به همه‌ی خوانده‌ها بیرون از حوزه‌ی قضایی (territorial division) دادگاه ابلاغ شده باشد، متصدی دفتر دادگاه (clerk) نمی‌تواند قصور را ثبت کند تا وقتی خواهان ثابت کند دعوا به‌درستی در آنجا طرح شده است (بند ۳ قاعده‌ی ۱۱٫۰۱).
• دادگاه عالی و سقف دعاوی کوچک. از ۱ ژوئیه ۲۰۲۴، دعوایی که در صلاحیت دادگاه دعاوی کوچک است، بدون اجازه‌ی دادگاه عالی نمی‌تواند در دادگاه عالی آغاز شود (بند ۱٫۱ ماده ۲۳ قانون دادگاه‌های دادگستری، Courts of Justice Act). اگر برای مبلغ کمتری در دادگاه عالی از شما شکایت شده است، بپرسید که آیا این قاعده رعایت شده است یا نه.

اگر مهلت را از دست بدهید چه می‌شود؟

خواهان می‌تواند از متصدی دفتر دادگاه یا مدیر دفتر (registrar) بخواهد قصور شما را ثبت کند (قاعده‌ی ۱۱٫۰۱ دعاوی کوچک؛ بند ۱ قاعده‌ی ۱۹٫۰۱ آیین دادرسی مدنی). در دادگاه عالی، خوانده‌ای که قصورش ثبت شده است، چنین فرض می‌شود که درستی همه‌ی ادعاهای ناظر به واقعیت‌ها در دادخواست را پذیرفته است (بند ۱(a) قاعده‌ی ۱۹٫۰۲). در هر دو دادگاه، خوانده‌ای که قصورش ثبت شده است، بدون رضایت خواهان یا اجازه‌ی دادگاه نمی‌تواند لایحه‌ی دفاعیه ثبت کند یا هیچ اقدام دیگری انجام دهد، جز درخواست ابطال ثبت قصور، و حق دریافت اطلاع از بیشتر مراحل بعدی را ندارد (قاعده‌ی ۱۱٫۰۵ دعاوی کوچک؛ قاعده‌ی ۱۹٫۰۲ آیین دادرسی مدنی). برای بدهی یا هر مبلغ معین دیگر، متصدی دفتر سپس می‌تواند حکم غیابی (default judgment) را امضا کند (قاعده‌ی ۱۱٫۰۲ دعاوی کوچک؛ قاعده‌ی ۱۹٫۰۴ آیین دادرسی مدنی). حکم غیابی ممکن است به توقیف درآمد (garnishment) از دستمزد یا حساب‌های بانکی بینجامد؛ ببینید چه مقدار از دستمزدتان قابل توقیف است.

ثبت قصور را می‌توان لغو کرد، اما این کار به درخواست از دادگاه و ارائه‌ی توضیح نیاز دارد. صفحه‌ی ما درباره‌ی ابطال حکم غیابی معیار آن را توضیح می‌دهد.

برای مثال: دادخواست یک پیمانکار که در خانه ابلاغ شد

این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجه‌ای که دفتر گرفته است. فرض کنید زن صاحب‌خانه‌ای در تورنهیل متوجه می‌شود که دادخواست خواهانی از طرف یک شرکت بازسازی، روز دوشنبه دم در به پسر بزرگسالش داده شده است، و یک نسخه هم همان روز با پست می‌رسد. طبق بند ۴ قاعده‌ی ۸٫۰۳ دعاوی کوچک، ابلاغ در روز پنجم پس از ارسال پستی مؤثر می‌شود، پس ۲۰ روز از همان شنبه شمرده می‌شود، بی‌آنکه خود آن روز حساب شود.

او فکر می‌کند کار معیوب انجام شده است و بیش از مبلغی که شرکت مطالبه می‌کند، پول پرداخته است. قرارداد، سوابق بانکی و عکس‌ها را جمع می‌کند. چند تا از پیامک‌هایش با پیمانکار به فارسی است. چون مدارکی که در دادگاه‌های انتاریو ثبت می‌شوند باید به انگلیسی باشند یا ترجمه‌ای همراهشان باشد که مترجم با سوگندنامه (affidavit) درستی آن را گواهی کرده باشد (بند ۲(b) ماده ۱۲۵ قانون دادگاه‌های دادگستری)، ترتیب ترجمه‌ی گواهی‌شده را می‌دهد. لایحه‌ی دفاعیه‌اش هر نکته را به زبان ساده توضیح می‌دهد و مدارک را پیوست می‌کند، و او دعوای متقابل خوانده‌ای هم برای هزینه‌ی درست کردن کار اضافه می‌کند. همه‌چیز را پیش از پایان مهلت ابلاغ و ثبت می‌کند. سپس دادگاه جلسه‌ی سازش (settlement conference) را تعیین می‌کند.

مردم چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. تماس گرفتن با خواهان به جای ثبت لایحه. مذاکره اشکالی ندارد، اما زمان را متوقف نمی‌کند. لایحه را ثبت کنید، یا رضایت کتبی برای تمدید بگیرید و آن را ثبت کنید.
2. شمردن از روز اشتباه. از تاریخی بشمارید که ابلاغ مؤثر شده است، بدون حساب کردن خود آن روز (قاعده‌ی ۳٫۰۱).
3. ثبت بدون ابلاغ. در دادگاه دعاوی کوچک باید به همه‌ی طرف‌های دیگر ابلاغ کنید و گواهی ابلاغ را ثبت کنید (قاعده‌ی ۹٫۰۱).
4. انکار خشک و خالی. لایحه‌ی دفاعیه در دادگاه دعاوی کوچک باید دلایل را با میزان معقولی از جزئیات بیان کند (قاعده‌ی ۹٫۰۲).
5. جا انداختن مدارک. اگر دفاعتان به سندی تکیه دارد، آن را پیوست کنید یا توضیح دهید چرا در دسترس نیست (جزء ۲ بند ۱ قاعده‌ی ۹٫۰۲).
6. نادیده گرفتن دادخواستی که فکر می‌کنید نادرست است. به گفته‌ی راهنمای وزارت برای کسانی که از آن‌ها شکایت شده است، دادگاه سکوت را به معنای پذیرش می‌گیرد و ممکن است بدون شما پرونده را ادامه دهد.

این هفته چه کاری می‌توانید بکنید؟

1. تاریخ و روش ابلاغ را یادداشت کنید و مهلت را حساب کنید.
2. از روی فرم و شماره‌ی پرونده‌ی دادگاه، مشخص کنید پرونده در کدام دادگاه است.
3. قراردادها، فاکتورها، رسیدها، ایمیل‌ها، پیامک‌ها و عکس‌ها را جمع کنید.
4. برای هر سندی که به فارسی یا زبانی دیگر است، ترجمه‌ی انگلیسی گواهی‌شده تهیه کنید (ماده ۱۲۵ قانون دادگاه‌های دادگستری).
5. تصمیم بگیرید که با همه‌ی دعوا مخالفید، با بخشی از آن، یا فقط با شرایط پرداخت.
6. بررسی کنید که آیا خودتان علیه خواهان یا شخص دیگری ادعایی دارید یا نه.
7. پیش از پایان مهلت مشاوره بگیرید، نه پس از آن. صفحه‌های ما درباره‌ی اختلافات قراردادی و دعاوی بدهی دفاع‌های رایج را توضیح می‌دهند.

پرسش‌های متداول

آیا پس از ۲۰ روز می‌توانم لایحه‌ی دفاعیه‌ام را ثبت کنم؟

بله، اگر هنوز قصورتان ثبت نشده باشد (بند ۵ قاعده‌ی ۱۹٫۰۱ آیین دادرسی مدنی؛ راهنمای وزارت درباره‌ی دعاوی کوچک). وقتی قصورتان ثبت شد، به رضایت خواهان یا دستور دادگاه نیاز دارید.

آیا برای ثبت لایحه‌ی دفاعیه در دادگاه دعاوی کوچک به وکیل نیاز دارم؟

خیر. به گفته‌ی وزارت، برای پاسخ دادن به وکیل یا پارالیگال (paralegal) نیاز ندارید، هرچند می‌توانید با یکی از آن‌ها مشورت کنید. صفحه‌ی دادگاه دعاوی کوچک توضیح می‌دهد داشتن نماینده معمولاً کی کمک می‌کند.

آیا اخطاریه‌ی قصد دفاع در دادگاه دعاوی کوچک هم وجود دارد؟

خیر. اخطاریه‌ی قصد دفاع (Form 18B) روندی مخصوص دادگاه عالی طبق قاعده‌ی ۱۸٫۰۲ است. در دادگاه دعاوی کوچک، خود لایحه‌ی دفاعیه باید ظرف ۲۰ روز ثبت شود، مگر اینکه مهلت با رضایت طرفین یا دستور دادگاه تمدید شود.

آیا می‌توانم در جلسه‌ی دادگاه مترجم شفاهی داشته باشم؟

انتاریو در پرونده‌های مدنی و دعاوی کوچک، اگر طرف دعوا واجد شرایط معافیت از هزینه‌های دادگاه باشد، برای هر زبانی مترجم شفاهی دادگاه (court interpreter) فراهم می‌کند؛ برای زبان فرانسوی در همه‌ی پرونده‌های مدنی؛ و هر وقت دادگاه دستور دهد، برای هر زبانی.

اگر دادخواست به نشانی قدیمی‌ام ابلاغ شده باشد چه؟

اگر دیر از دادخواست باخبر شده‌اید و قصورتان ثبت شده است، سریع اقدام کنید: دادگاه بررسی می‌کند که آیا دفاع ماهوی قابل‌قبولی (meritorious defence) دارید، آیا توضیح معقولی دارید، و آیا به محض اینکه به‌طور معقول ممکن بوده است اقدام کرده‌اید یا نه (قاعده‌ی ۱۱٫۰۶ دعاوی کوچک).

اگر قبول داشته باشم که بدهکارم چه؟

در دادگاه دعاوی کوچک، می‌توانید در لایحه‌ی دفاعیه مسئولیت را بپذیرید و شرایط پرداخت پیشنهاد کنید. اگر خواهان ظرف ۲۰ روز به پیشنهاد شما اعتراض نکند، طوری پرداخت می‌کنید که گویی دستور دادگاه است (بند ۲ قاعده‌ی ۹٫۰۳).

آیا پرونده فوراً به محاکمه می‌رود؟

خیر. در دعوای دعاوی کوچکی که خوانده در آن دفاع کرده است، باید جلسه‌ی سازش برگزار شود، آن هم ظرف ۹۰ روز پس از ثبت نخستین لایحه‌ی دفاعیه (قاعده‌ی ۱۳٫۰۱). در دادگاه عالی، پرونده ابتدا مراحل مبادله‌ی مدارک، بازجویی پیش از محاکمه (examination for discovery) و، در تورنتو، میانجیگری اجباری را طی می‌کند.

دریافت کمک

دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) در اختلافات مدنی در دادگاه‌های انتاریو، به انگلیسی و فارسی، از دفترش در ۵۰۰۰ خیابان یانگ، واحد ۱۹۰۱ (Suite 1901, 5000 Yonge Street) در نورت‌یورک وکالت می‌کند، نزدیک دادگاه دعاوی کوچک تورنتو در خیابان شپرد شرقی. اگر تازه دادخواستی به شما ابلاغ شده است، آنچه بیش از هر چیز به کار نخستین جلسه می‌آید، خود دادخواست، تاریخی که به دستتان رسیده است و همه‌ی مدارک مربوط به اختلاف است.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی قوانین انتاریو است، نه مشاوره‌ی حقوقی درباره‌ی وضعیت شما.