پس از یک درگیری خانگی، آیا دادگاه خانواده می‌تواند منزل را به یکی از زوجین بدهد؟

بله. طبق ماده ۲۴ قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو (Family Law Act)، دادگاه می‌تواند دستور دهد که یکی از زوجین، صرف‌نظر از اینکه مالک منزل کیست، حق انحصاری سکونت (exclusive possession) در منزل مشترک زوجین (matrimonial home) را داشته باشد، و خشونت یکی از زوجین علیه همسر دیگر یا فرزندان یکی از عواملی است که دادگاه باید در نظر بگیرد. شرط وثیقه در پرونده‌ی کیفری که کسی را از منزل دور نگه می‌دارد، دستوری جداگانه و موقت است و تعیین نمی‌کند چه کسی در درازمدت در منزل می‌ماند.

پس از اتهام خشونت خانگی، معمولاً دو نفر از دو سوی مقابل یک پرسش دارند. همسری که پلیس یا دادگاه وثیقه به او گفته است از منزل دور بماند، می‌خواهد بداند آیا روزی می‌تواند برگردد. همسری که در منزل مانده است، می‌خواهد بداند آیا می‌تواند بماند. پاسخ را حقوق خانواده‌ی انتاریو می‌دهد، نه پرونده‌ی کیفری، هرچند پرونده‌ی کیفری اغلب بر زمان‌بندی و مدارک اثر می‌گذارد.

پیش از صدور هر دستوری، چه کسی حق دارد در منزل زندگی کند؟

بخش دوم (Part II) قانون حقوق خانواده به زوجینِ ازدواج‌کرده حق برابر برای سکونت در منزل مشترک زوجین می‌دهد (بند ۱ ماده ۱۹). منزل مشترک زوجین ملکی است که یکی از زوجین در آن حقی (interest) دارد و زوجین معمولاً به‌عنوان محل سکونت خانواده در آن زندگی می‌کردند، یا در زمان جدایی در آن زندگی می‌کردند (بند ۱ ماده ۱۸). اینکه سند مالکیت به نام چه کسی است اهمیتی ندارد. اگر فقط یکی از زوجین مالک منزل باشد، حق سکونت همسر دیگر حقی شخصی در برابر مالک است و وقتی دیگر همسر یکدیگر نباشند پایان می‌یابد، مگر اینکه توافق‌نامه‌ی جدایی (separation agreement) یا دستور دادگاه چیز دیگری بگوید (بند ۲ ماده ۱۹).

هیچ‌یک از زوجین نمی‌تواند منزل مشترک را بفروشد یا در رهن بگذارد، مگر اینکه همسر دیگر در معامله شرکت کند یا رضایت دهد، در توافق‌نامه‌ی جدایی از این حق صرف‌نظر شده باشد، یا دادگاه دستور دهد (بند ۱ ماده ۲۱). این حمایت وقتی اهمیت پیدا می‌کند که یکی از زوجین به دلیل شرط وثیقه بیرون از منزل است: در مدتی که او دور است، نمی‌توان منزل را به‌سادگی فروخت یا با گرو گذاشتن آن وام گرفت.

یک محدودیت مهم وجود دارد. حقوق بخش دوم بر تعریف عمومی «همسر» در ماده ۱ قانون تکیه دارد که کسانی را در بر می‌گیرد که با هم ازدواج کرده‌اند (و نیز ازدواجی که باطل یا قابل ابطال است اما با حسن نیت انجام شده است). تعریف گسترده‌تری که شریک‌های زندگیِ بدون ازدواج را که با هم زندگی کرده‌اند هم شامل می‌شود، به نفقه (support) مربوط است، نه به منزل مشترک زوجین. شریک‌های بدون ازدواج باید درباره‌ی قواعدی که بر محل سکونتشان حاکم است، مثل مالکیت یا قرارداد اجاره، مشاوره بگیرند.

درخواست حق انحصاری سکونت قدم به قدم چگونه پیش می‌رود؟

حق انحصاری سکونت بخشی از یک پرونده‌ی دادگاه خانواده است. در بخش دوم قانون، منظور از «دادگاه» شامل دادگاه دادگستری انتاریو (Ontario Court of Justice) نمی‌شود، پس در تورنتو درخواست مربوط به منزل مشترک زوجین به دادگاه عالی دادگستری انتاریو (Superior Court of Justice) می‌رود که ساختمان دادگاه خانواده‌اش در تورنتو در ۳۶۱ خیابان یونیورسیتی (361 University Avenue) است.

پرونده‌ی کیفری و پرونده‌ی خانواده در دو مسیر جدا پیش می‌روند. دادگاه خانواده موظف است هر دستور کیفری، تعهدنامه (undertaking) یا تعهدنامه‌ی رسمی (recognizance) را که در جریان یا لازم‌الاجراست در نظر بگیرد (بند ۲ ماده ۷٫۸ قانون طلاق کانادا، Divorce Act؛ ماده ۳۳٫۳ قانون اصلاح حقوق کودکان، Children's Law Reform Act). در تورنتو، پرونده‌ی برخی خانواده‌ها که هم اتهام خشونت خانگی و هم پرونده‌ی خانواده در دادگاه دادگستری انتاریو دارند، با هم در دادگاه یکپارچه‌ی خشونت خانگی (Integrated Domestic Violence Court) مدیریت می‌شود؛ اما درخواست مربوط به خود منزل مشترک زوجین همچنان باید در دادگاه عالی مطرح شود.

دادگاه به چه چیزهایی نگاه می‌کند؟

بند ۳ ماده ۲۴ عواملی را فهرست می‌کند که دادگاه باید هنگام تصمیم‌گیری درباره‌ی صدور دستور حق انحصاری سکونت در نظر بگیرد:

• مصلحت فرزندانی که از این تصمیم اثر می‌پذیرند؛
• هر دستور موجود درباره‌ی اموال خانواده، و هر دستور نفقه یا هر تعهد قابل اجرای دیگری برای پرداخت نفقه؛
• وضعیت مالی هر دو همسر؛
• هر توافق کتبی میان طرفین؛
• امکان دسترسی به محل سکونت مناسب و مقرون‌به‌صرفه‌ی دیگر؛ و
• هر خشونتی که یکی از زوجین علیه همسر دیگر یا فرزندان مرتکب شده است.

درباره‌ی مصلحت فرزندان، دادگاه همچنین باید اثرهای احتمالی جابه‌جایی به محل سکونت دیگر بر آرامش زندگی کودک، و نیز دیدگاه‌ها و خواسته‌های کودک را، اگر به‌طور معقول بتوان از آن‌ها آگاه شد، در نظر بگیرد (بند ۴ ماده ۲۴). هر عامل بر اساس واقعیت‌های همان خانواده سنجیده می‌شود.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• پرونده‌ی کیفری. اتهام یک ادعاست، نه یک یافته‌ی قضایی. دادگاه خانواده هر دستور کیفری لازم‌الاجرا را در نظر می‌گیرد و بر اساس مدارکی که پیش رویش است، خودش درباره‌ی هر نوع خشونت ارزیابی می‌کند (بند ۳(f) ماده ۲۴).
• شرط عدم تماس (no-contact condition) یا شرط دوری از محل (stay-away condition). تا وقتی شرط وثیقه یکی از زوجین را از رفتن به منزل منع می‌کند، او نمی‌تواند به منزل برگردد، حتی اگر دستور دادگاه خانواده اجازه دهد. هر تغییری باید از دادگاه کیفری آغاز شود؛ ببینید شرط عدم تماس چگونه تغییر می‌کند.
• محل سکونت دیگر. اگر یکی از زوجین جای مناسب و مقرون‌به‌صرفه‌ای برای زندگی داشته باشد و دیگری نداشته باشد، این در تصمیم دادگاه وزن دارد (بند ۳(e) ماده ۲۴).
• توافق‌ها. توافق کتبی میان زوجین یکی از عوامل است (بند ۳(d) ماده ۲۴)، و قرارداد ازدواج (marriage contract) نمی‌تواند حقوقی را که بخش دوم به یکی از زوجین می‌دهد از او بگیرد (بند ۲ ماده ۵۲).
• مالکیت و تقسیم اموال. حق انحصاری سکونت درباره‌ی این است که اکنون چه کسی در منزل زندگی می‌کند؛ اینکه مالک منزل کیست و ارزش آن چگونه تقسیم می‌شود، بخشی از برابرسازی اموال خالص خانواده (equalization) است. صفحه‌ی ما درباره‌ی تقسیم اموال این جنبه را توضیح می‌دهد.
• قرار منع تعرض. قرار منع تعرض (restraining order) دادگاه خانواده می‌تواند فرد را از نزدیک شدن به مکان‌های مشخصی، از جمله محل سکونت، تا فاصله‌ای معین منع کند. صفحه‌ی ما درباره‌ی قرار منع تعرض، تعهد حفظ صلح (peace bond) و شرایط وثیقه این‌ها را با هم مقایسه می‌کند.

اگر کسی به دستور حق انحصاری سکونت بی‌اعتنایی کند چه می‌شود؟

برخلاف برخی دستورهای دادگاه خانواده، دستور حق انحصاری سکونت در خود قانون مجازات جداگانه‌ای دارد. نقض آن جرم است (بند ۵ ماده ۲۴)، و افسر پلیس می‌تواند کسی را که بر اساس دلایل معقول و محتمل (reasonable and probable grounds) معتقد است این دستور را نقض کرده است، بدون حکم جلب (warrant) بازداشت کند (بند ۶ ماده ۲۴).

اگر همان رفتار شرط وثیقه در پرونده‌ی کیفری را هم نقض کند، این اتهامی جداگانه طبق قانون جزای کانادا است. صفحه‌ی ما درباره‌ی مجازات نقض دستورها و شرایط آن‌ها را کنار هم قرار می‌دهد. دستورهایی که طبق بخش دوم صادر می‌شوند، می‌توانند روی سابقه‌ی ثبتی خود ملک هم ثبت شوند (ماده ۲۷).

برای مثال: دو همسر، یک منزل

این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجه‌ای که دفتر گرفته است. فرض کنید زن و شوهری در یک آپارتمان کاندو در نورت‌یورک زندگی می‌کنند که به نام شوهر ثبت شده است. پس از یک تماس با 9-1-1، شوهر متهم و با این شرط آزاد می‌شود که با همسرش تماس نگیرد و به آپارتمان نرود. زن و دو فرزند مدرسه‌ای‌شان در همان واحد می‌مانند.

زن پرونده‌ای در دادگاه عالی آغاز می‌کند و برای حق انحصاری سکونت موقت، نفقه‌ی فرزندان و دستورهای مربوط به نگهداری فرزندان، درخواستی به دادگاه می‌دهد. او دستور آزادی (release order) را به مدارکش پیوست می‌کند. شوهر استدلال می‌کند که آپارتمان ملک اوست. طبق ماده ۱۹، سند مالکیت تعیین‌کننده‌ی حق سکونت نیست، و دادگاه مدرسه‌ی فرزندان، هزینه‌ی سکونت در جای دیگر برای هر یک از زوجین، وضعیت نفقه و ادعای خشونت را در نظر می‌گیرد. ممکن است دستور موقت حق سکونت را به زن بدهد و تعیین کند چه کسی شارژ ماهانه‌ی آپارتمان را بپردازد. چند ماه بعد، اگر اتهام کیفری حل‌وفصل شود و شرایط تغییر کند، هر یک از زوجین می‌تواند طبق ماده ۲۵ از دادگاه بخواهد دستور را اصلاح کند.

هیچ چیز در این مثال به شوهر اجازه نمی‌دهد تا وقتی شرط وثیقه‌اش برقرار است به آپارتمان برگردد، حتی اگر دادگاه خانواده به نفع او رأی دهد.

مردم چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. این تصور که مالک تصمیم می‌گیرد. مالکیت، حق سکونت در منزل مشترک زوجین را تعیین نمی‌کند (بند ۱ ماده ۱۹ و بند ۱ ماده ۲۴).
2. این تصور که شرط وثیقه تصمیم می‌گیرد. این شرط فقط بخش کیفری را کنترل می‌کند و با پایان پرونده تمام می‌شود.
3. فروش یا رهن گذاشتن منزل بدون رضایت. واگذاری منزل یا گذاشتن بار مالی روی آن بدون رضایت همسر دیگر یا دستور دادگاه ممکن است ابطال (set aside) شود (بند ۲ ماده ۲۱، ماده ۲۳).
4. برگشتن برای برداشتن وسایل بدون هماهنگی. اگر شرط دوری از محل دارید، برداشتن وسایل باید با دستور سازگار باشد. دادگاه خانواده هم می‌تواند درباره‌ی سرنوشت اثاثیه دستور دهد (بند ۱(d) ماده ۲۴).
5. دیر شروع کردن پرونده‌ی خانواده. دستورهای موقت برای این وجود دارند که خانواده ماه‌ها در بلاتکلیفی نماند (بند ۲ ماده ۲۴).
6. کنار گذاشتن وکیل کیفری از پرونده‌ی خانواده. آنچه در سوگندنامه (affidavit) در دادگاه خانواده گفته می‌شود، ممکن است در پرونده‌ی کیفری اهمیت پیدا کند، و برعکس.

این هفته چه کارهایی می‌توانید بکنید؟

1. از دستور آزادی یا تعهدنامه و هر دستور دادگاه خانواده نسخه بگیرید و شرایط مربوط به دوری از محل را بخوانید.
2. فهرستی تهیه کنید که چه کسی کدام هزینه‌ی منزل را می‌پردازد: قسط وام مسکن یا اجاره، شارژ ماهانه‌ی کاندو، مالیات، قبض‌های آب و برق و گاز.
3. مدرسه‌ها، فعالیت‌ها و برنامه‌ی روزانه‌ی مراقبت از فرزندان را یادداشت کنید؛ دادگاه به برهم خوردن زندگی آن‌ها توجه می‌کند (بند ۴ ماده ۲۴).
4. یادداشت کنید هر یک از زوجین به‌طور واقع‌بینانه چه امکان دیگری برای سکونت دارد.
5. بدون مشاوره هیچ سندی درباره‌ی منزل امضا نکنید و آن را نفروشید یا در رهن نگذارید.
6. اگر با فارسی راحت‌ترید، از همان ابتدا این را بگویید. انتاریو در دادگاه خانواده برای هر زبانی مترجم شفاهی دادگاه (court interpreter) فراهم می‌کند، به شرطی که یکی از طرفین شرایط معافیت از هزینه‌های دادگاه (fee waiver) را داشته باشد یا دادگاه دستور آن را بدهد؛ ترجمه‌ی شفاهی به فرانسوی در همه‌ی پرونده‌های خانواده در دسترس است.
7. با وکیلی صحبت کنید که بتواند هم پرونده‌ی کیفری و هم پرونده‌ی خانواده را ببیند.

پرسش‌های متداول

آیا حق انحصاری سکونت دائمی است؟

نه. دادگاه حق سکونت را «برای مدتی که دادگاه تعیین کند» می‌دهد (بند ۱(b) ماده ۲۴)، و دستور را می‌توان بعدها پس از تغییر اساسی در شرایط اصلاح، تعلیق یا لغو کرد (بند ۱ ماده ۲۵).

آیا ممکن است به همسری که در منزل می‌ماند دستور داده شود به همسر دیگر پول بپردازد؟

بله. دادگاه می‌تواند به همسری که حق انحصاری سکونت گرفته است دستور دهد به همسر دیگر پرداخت‌های دوره‌ای انجام دهد (بند ۱(c) ماده ۲۴)، و می‌تواند به هر یک از زوجین دستور دهد هزینه‌ی تعمیرات، نگهداری و دیگر بدهی‌های منزل را بپردازد (بند ۱(e) ماده ۲۴).

آیا فرقی می‌کند که منزل اجاره‌ای باشد، نه ملکی؟

منزل مشترک زوجین ملکی است که یکی از زوجین در آن حقی دارد و زوجین معمولاً به‌عنوان محل سکونت خانواده در آن زندگی می‌کردند (بند ۱ ماده ۱۸). اینکه یک اجاره‌ی مشخص در این تعریف می‌گنجد یا نه، و صاحبخانه چه حقوقی دارد، نیازمند مشاوره بر اساس واقعیت‌های پرونده است.

اگر می‌ترسم، آیا می‌توانم سریع دستور بگیرم؟

دادگاه می‌تواند بر اساس درخواست از دادگاه دستور موقت صادر کند (بند ۲ ماده ۲۴). اگر در خطر فوری هستید، با 9-1-1 تماس بگیرید.

آیا شریک‌های زندگی مشترک بدون ازدواج (common-law) هم حق انحصاری سکونت می‌گیرند؟

بخش دوم قانون حقوق خانواده درباره‌ی زوجینِ ازدواج‌کرده، طبق تعریف ماده ۱، اعمال می‌شود. شریک‌های بدون ازدواج همچنان می‌توانند از دادگاه خانواده علیه کسی که با او زندگی می‌کنند یا زندگی کرده‌اند قرار منع تعرض بخواهند (ماده ۴۶)، اما حق سکونت در منزل به قواعد دیگری بستگی دارد.

آیا دادگاه خانواده پرونده‌ی کیفری را می‌بیند؟

دادگاه خانواده باید هر دستور یا رسیدگی کیفری را که در جریان یا لازم‌الاجراست در نظر بگیرد (بند ۲ ماده ۷٫۸ قانون طلاق). اینکه کدام مدارک پرونده‌ی کیفری و چگونه استفاده شود، پرسشی راهبردی است که باید با وکلایتان بررسی کنید.

اگر همسرم سلاح‌های گرم را از منزل برده باشد چه؟

توقیف سلاح‌های گرم و ممنوعیت داشتن آن‌ها پس از تماس با پلیس برای درگیری خانگی، مسائلی در حوزه‌ی حقوق کیفری‌اند و مهلت‌های خودشان را دارند؛ ببینید پس از تماس با پلیس برای درگیری خانگی، چه بر سر سلاح‌های گرم می‌آید.

دریافت کمک

اتهام کیفری و پرونده‌ی خانواده که هم‌زمان پیش می‌روند، شما را به سمت‌های مختلف می‌کشند، و منزل اغلب همان جایی است که این دو با هم برخورد می‌کنند. برای بخش کیفری، از صفحه‌ی ما درباره‌ی اتهام‌های خشونت خانگی در انتاریو شروع کنید؛ برای خود جدایی، ببینید طلاق و جدایی در انتاریو. دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) در پرونده‌های کیفری و خانواده، به انگلیسی و فارسی، از دفترش در ۵۰۰۰ خیابان یانگ، واحد ۱۹۰۱ (Suite 1901, 5000 Yonge Street) در نورت‌یورک وکالت می‌کند.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی قوانین انتاریو است، نه مشاوره‌ی حقوقی درباره‌ی وضعیت شما. اگر در خطر هستید، با 9-1-1 تماس بگیرید.