آیا در انتاریو می‌توان از محکومیت کیفری تجدیدنظر خواست، و تجدیدنظرخواهی به کدام دادگاه می‌رود؟

بله، اما مهلت کوتاه است: در بیشتر موارد، اخطاریه‌ی تجدیدنظرخواهی (notice of appeal) باید ظرف ۳۰ روز پس از تعیین مجازات ثبت شود. تجدیدنظرخواهی (appeal) در پرونده‌های رسیدگی اختصاری (summary conviction) به دادگاه عالی دادگستری انتاریو (Superior Court of Justice) می‌رود، و در پرونده‌هایی که از طریق کیفرخواست (indictment) پیگیری شده‌اند، به دادگاه تجدیدنظر انتاریو (Court of Appeal for Ontario). تجدیدنظرخواهی محاکمه‌ی دوباره نیست: دادگاه تجدیدنظر بررسی می‌کند که آیا اشتباهی رخ داده است یا نه.

پس از محکومیت، خانواده‌ها اغلب دو پرسش را با هم می‌پرسند: آیا می‌توان از آن تجدیدنظر خواست، و آیا فرد در این مدت باید در بازداشت بماند؟ در این صفحه توضیح می‌دهیم تجدیدنظرخواهی در پایان یک پرونده‌ی کیفری در انتاریو چگونه کار می‌کند، و در آن ۳۰ روزی که بیشترین اهمیت را دارد چه باید کرد.

کدام دادگاه به تجدیدنظرخواهی رسیدگی می‌کند، و مهلت آن تا کی است؟

اینکه پرونده از کدام مسیر برود، به این بستگی دارد که دادستان (Crown) در محاکمه چگونه اقدام کرده است؛ این موضوع در صفحه‌ی ما درباره‌ی جرم‌های اختصاری و کیفرخواستی در انتاریو توضیح داده شده است. تجدیدنظرخواهی در پرونده‌ی رسیدگی اختصاری نزد متصدی دفتر (clerk) دادگاه تجدیدنظرِ همان محلی ثبت می‌شود که محاکمه در آن برگزار شده است (بند ۴(a) قاعده‌ی ۴۰٫۰۶). در تورنتو، راهنمای ما درباره‌ی ساختمان کیفری دادگاه عالی دادگستری انتاریو در ۳۶۱ خیابان یونیورسیتی آن دادگاه را معرفی می‌کند. دفتر ثبت (Registrar) دادگاه تجدیدنظر در ساختمان آزگود هال (Osgoode Hall)، ۱۳۰ خیابان کوئین غربی (130 Queen Street West)، تورنتو قرار دارد.

قانون جزا به دادگاه تجدیدنظر یا یک قاضی اجازه می‌دهد مهلت تجدیدنظرخواهی را تمدید کند (بند ۲ ماده ۶۷۸)، و قواعد دادگاه تجدیدنظر روش درخواست آن را مشخص می‌کند. راهنمای این دادگاه می‌گوید کارکنان دفتر نمی‌توانند اخطاریه‌ای را که دیر رسیده است بپذیرند، پس برای تمدید مهلت به دستوری با توافق طرفین (order on consent) یا درخواست از دادگاه (motion) نزد یک قاضی واحد نیاز است. تکیه کردن بر تمدید مهلت پرخطر است؛ بسیار بهتر است اخطاریه را به‌موقع ثبت کنید.

تجدیدنظرخواهی قدم به قدم چگونه پیش می‌رود؟

1. زود مشاوره بگیرید. مهلت ۳۰ روزه از روز تعیین مجازات شروع می‌شود، نه از روزی که دلایل رأی یا متن مکتوب جلسه‌های دادگاه (transcripts) به دستتان می‌رسد.
2. اخطاریه‌ی تجدیدنظرخواهی را ثبت کنید. برای دادگاه تجدیدنظر، راهنمای دادگاه می‌گوید سه نسخه از فرم اخطاریه‌ی تجدیدنظرخواهی و درخواست اجازه‌ی تجدیدنظرخواهی (Form B) را حضوری یا با پست سفارشی به دفتر ثبت تحویل دهید؛ نمی‌توان آن را با فکس یا ایمیل فرستاد. برای کسی که در بازداشت است، اخطاریه از زمانی ثبت‌شده حساب می‌شود که به مسئول ارشد محل نگهداری داده شود (بند ۴ قاعده‌ی ۸).
3. متن مکتوب جلسه‌ها را سفارش دهید. در دادگاه تجدیدنظر، تجدیدنظرخواه (appellant) باید ظرف ۱۵ روز از ثبت اخطاریه، گواهی سفارش متن مکتوب (certificate of transcript order) را ابلاغ و ثبت کند (بند ۲ قاعده‌ی ۳۶). در تجدیدنظرخواهی رسیدگی اختصاری، تهیه‌ی متن مکتوب جلسه‌های محاکمه بر عهده‌ی تجدیدنظرخواه است و او گواهی‌های تهیه‌کنندگان متن مکتوب را همراه اخطاریه ثبت می‌کند (بندهای ۱ و ۳ قاعده‌ی ۴۰٫۰۸).
4. اگر در بازداشت هستید، درخواست آزادی کنید. آزادی تا زمان رسیدگی به تجدیدنظر (bail pending appeal) درخواستی جداگانه است که در ادامه توضیح داده شده است.
5. پرونده‌ی تجدیدنظر را تکمیل کنید. راهنمای دولت انتاریو می‌گوید پیش از آنکه جلسه‌ای تعیین شود، دادگاه به متن مکتوب و سوابق محاکمه، دفترچه‌ای از مدارک اصلی (appeal book) و استدلال‌های کتبی هر دو طرف، یعنی لایحه‌های تجدیدنظر (factums)، نیاز دارد.
6. جلسه‌ی رسیدگی و رأی. هر کسی می‌تواند در جلسه‌ی رسیدگی به تجدیدنظر حاضر شود، از جمله قربانیان و خانواده‌هایشان. دادگاه ممکن است در همان جلسه تصمیم بگیرد یا رأی خود را بعداً اعلام کند.

از چه چیزهایی می‌توان تجدیدنظر خواست؟

در محکومیت از طریق کیفرخواست، بند ۱ ماده ۶۷۵ این امکان‌ها را می‌دهد: تجدیدنظرخواهی از محکومیت درباره‌ی مسئله‌ای صرفاً حقوقی، به‌عنوان یک حق و بدون نیاز به اجازه؛ درباره‌ی مسئله‌ای مربوط به واقعیات (question of fact)، یا مسئله‌ای که هم به واقعیات و هم به حقوق مربوط است، با اجازه‌ی دادگاه تجدیدنظر یا گواهی قاضی محاکمه؛ و به هر دلیل دیگری که دادگاه کافی بداند، با اجازه. تجدیدنظرخواهی از مجازات به اجازه نیاز دارد، مگر اینکه مجازات را قانون به‌طور ثابت تعیین کرده باشد. در پرونده‌های رسیدگی اختصاری، متهم می‌تواند از محکومیت یا دستور دادگاه، و از مجازات، تجدیدنظر بخواهد (ماده ۸۱۳).

به گفته‌ی وزارت دادستانی کل انتاریو (Ministry of the Attorney General)، در تجدیدنظرخواهی از محکومیت، دادگاه ممکن است بررسی کند که موضوع‌ها در محاکمه چگونه رسیدگی شده‌اند، بسنجد که آیا اشتباه‌های مهمی بر محاکمه اثر گذاشته است یا نه، و بسنجد که آیا ادله‌ی کافی برای پشتیبانی از محکومیت وجود داشته است یا نه. در تجدیدنظرخواهی از مجازات، دادگاه می‌سنجد که آیا مجازات منصفانه و مناسب است و آیا اصول تعیین مجازات درست به کار رفته است یا نه.

دادگاه تجدیدنظر چه تصمیم‌هایی می‌تواند بگیرد؟

• رد تجدیدنظرخواهی، اگر اشتباهی رخ نداده باشد، اشتباه اثری بر نتیجه نداشته باشد، یا مجازات مناسب بوده باشد؛
• ابطال محکومیت و صدور دستور محاکمه‌ی دوباره، یا صدور رأی تبرئه (acquittal)؛ یا
• تغییر مجازات، با کوتاه‌تر یا طولانی‌تر کردن آن، یا افزودن یا حذف کیفرهایی مانند جریمه‌ی نقدی یا دوره‌ی مراقبت (probation).

مبانی این تصمیم‌ها را قانون جزا تعیین می‌کند. تجدیدنظرخواهی از محکومیت ممکن است پذیرفته شود اگر رأی غیرمعقول باشد یا ادله نتواند آن را پشتیبانی کند، اگر درباره‌ی یک مسئله‌ی حقوقی تصمیم نادرستی گرفته شده باشد، یا اگر بی‌عدالتی قضایی (miscarriage of justice) رخ داده باشد (بند ۱(a) ماده ۶۸۶). حتی اگر اشتباهی حقوقی احراز شود، دادگاه ممکن است تجدیدنظرخواهی را رد کند، اگر هیچ زیان اساسی (substantial wrong) یا بی‌عدالتی قضایی رخ نداده باشد (جزء (iii) بند ۱(b) ماده ۶۸۶). در تجدیدنظرخواهی از مجازات، دادگاه می‌سنجد که آیا مجازات متناسب است، و می‌تواند آن را در حدودی که قانون اجازه می‌دهد تغییر دهد یا تجدیدنظرخواهی را رد کند (بند ۱ ماده ۶۸۷). همین اختیارات در تجدیدنظرخواهی‌های رسیدگی اختصاری هم اعمال می‌شود (بند ۱ ماده ۸۲۲). اگر استدلال این باشد که حبس باید در جامعه گذرانده می‌شد، معیار همان است که در صفحه‌ی ما درباره‌ی حبس مشروط در جامعه در انتاریو آمده است.

دادستان هم می‌تواند تجدیدنظر بخواهد، اما حق او بسیار محدودتر است: برای تجدیدنظرخواهی از رأی تبرئه، باید نشان دهد اشتباه حقوقی مهمی رخ داده که اثر چشمگیری بر نتیجه داشته است.

آیا در تجدیدنظرخواهی می‌توان ادله‌ی تازه ارائه کرد؟

گاهی. دادگاه تجدیدنظر، اگر آن را به نفع عدالت بداند، می‌تواند دستور ارائه‌ی اسناد یا اشیای ضمیمه‌ی پرونده (exhibits) را بدهد، دستور دهد از شاهدی بازجویی شود، و شهادت هر شاهد واجد صلاحیتی، از جمله خود تجدیدنظرخواه، را بپذیرد (بند ۱ ماده ۶۸۳). با این حال، تجدیدنظرخواهی محاکمه‌ی دوم نیست، پس پذیرش ادله‌ی تازه (fresh evidence) یک استثناست.

پیامدهای مهاجرتی نمونه‌ی رایجی است. دیوان عالی کانادا در پرونده‌ی فام (R. v. Pham, 2013 SCC 15) گفت دادگاه تجدیدنظر ممکن است مداخله کند اگر قاضیِ تعیین‌کننده‌ی مجازات از پیامدهای جانبی مهاجرتیِ مجازات آگاه نبوده باشد، و اگر این موضوع هنگام تعیین مجازات مطرح نشده باشد و دادستان موافقت نکند، باید سوگندنامه (affidavit) یا ادله‌ی دیگری به دادگاه تجدیدنظر ارائه شود. صفحه‌ی ما درباره‌ی اینکه محکومیت کیفری چگونه می‌تواند بر وضعیت اقامت دائم اثر بگذارد توضیح می‌دهد چرا مرز شش ماه اهمیت دارد.

آیا می‌توان تا زمان رسیدگی به تجدیدنظر با وثیقه آزاد شد؟

مجازات حبس حتی پس از شروع تجدیدنظرخواهی ادامه پیدا می‌کند، اما می‌توانید از دادگاه تجدیدنظر درخواست آزادی کنید. طبق ماده ۶۷۹، قاضی دادگاه تجدیدنظر می‌تواند تجدیدنظرخواهی را که علیه محکومیت اخطاریه‌ی تجدیدنظرخواهی ثبت کرده است آزاد کند، اگر تجدیدنظرخواه نشان دهد که تجدیدنظرخواهی‌اش بی‌پایه نیست، که در موعد مقرر خود را تسلیم بازداشت می‌کند، و که بازداشتش به خاطر منافع عمومی لازم نیست. در تجدیدنظرخواهی فقط از مجازات، ابتدا باید اجازه‌ی تجدیدنظرخواهی داده شود، و تجدیدنظرخواه باید نشان دهد تجدیدنظرخواهی‌اش به اندازه‌ای پشتوانه دارد که بازداشت، سختی غیرضروری به بار می‌آورد.

در تجدیدنظرخواهی رسیدگی اختصاری، تجدیدنظرخواهی که در بازداشت است در بازداشت می‌ماند، مگر اینکه دادگاه تجدیدنظر دستور آزادی (release order) صادر کند؛ این دستور باید شرط تسلیم شدن به بازداشت را داشته باشد (بند ۱ ماده ۸۱۶). آزادی با شرایطی همراه است، از جمله بازگشت به بازداشت هنگام رسیدگی به تجدیدنظر یا صدور رأی آن.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• شیوه‌ی پیگیری دادستان. پرونده‌های اختصاری به دادگاه عالی می‌روند (ماده ۸۱۳)؛ پرونده‌های کیفرخواستی به دادگاه تجدیدنظر (ماده ۶۷۵).
• محکومیت یا مجازات. تجدیدنظرخواهی از مجازات در دادگاه تجدیدنظر به اجازه نیاز دارد، مگر اینکه مجازات را قانون به‌طور ثابت تعیین کرده باشد (بند ۱(b) ماده ۶۷۵).
• نوع اشتباه. در محکومیت کیفرخواستی، از مسئله‌ای صرفاً حقوقی می‌توان به‌عنوان یک حق تجدیدنظر خواست؛ مسائل مربوط به واقعیات به اجازه یا گواهی نیاز دارند (بند ۱(a) ماده ۶۷۵).
• بازداشت. اخطاریه‌ی فرد زندانی از زمانی ثبت‌شده حساب می‌شود که به مسئول ارشد محل نگهداری داده شود (بند ۴ قاعده‌ی ۸ دادگاه تجدیدنظر؛ بند ۱ قاعده‌ی ۴۰٫۰۶ دادگاه عالی).
• زمان. پس از ۳۰ روز، فقط تمدید مهلت می‌تواند تجدیدنظرخواهی را زنده نگه دارد (بند ۲ ماده ۶۷۸).
• وضعیت مهاجرتی. غیرقابل‌پذیرش بودن (inadmissibility) را نمی‌توان بر محکومیتی بنا کرد که به تبرئه‌ی قطعی ختم شده باشد (بند ۳(b) ماده ۳۶ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان، Immigration and Refugee Protection Act)، و حبس دست‌کم شش‌ماهه حق تجدیدنظرخواهی نزد بخش تجدیدنظر مهاجرت (Immigration Appeal Division) را از بین می‌برد (بند ۲ ماده ۶۴ همان قانون).

برای مثال: مجازاتی که از مرز شش ماه گذشت

این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجه‌ای که دفتر گرفته است. فرض کنید مردی که مقیم دائم (permanent resident) است و بیشتر به فارسی صحبت می‌کند، پس از محاکمه‌ای با رسیدگی اختصاری در تورنتو به ضرب‌وجرح (assault) محکوم می‌شود و هفت ماه حبس می‌گیرد. حداکثر مجازات در رسیدگی اختصاری دو سال منهای یک روز حبس است، مگر اینکه قانون چیز دیگری گفته باشد (بند ۱ ماده ۷۸۷). کسی به قاضی درباره‌ی وضعیت اقامت او چیزی نگفته بود، و هفت ماه بیش از شش ماه است، یعنی مرزی که در بند ۱(a) ماده ۳۶ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان آمده است. صفحه‌ی ما درباره‌ی اتهام ضرب‌وجرح در انتاریو خود این جرم را توضیح می‌دهد.

همسرش سه هفته پس از تعیین مجازات با یک وکیل تماس می‌گیرد. وکیل، که با خانواده به فارسی صحبت می‌کند، اخطاریه‌ی تجدیدنظرخواهی از مجازات را ظرف همان ۳۰ روز در دادگاه عالی ثبت می‌کند، متن مکتوب جلسه‌ها را سفارش می‌دهد و طبق ماده ۸۱۶ درخواست آزادی تا زمان رسیدگی به تجدیدنظر می‌کند. وکیل، همان‌طور که در رأی فام آمده است، سوگندنامه‌هایی درباره‌ی پیامدهای مهاجرتی جمع‌آوری می‌کند و استدلال می‌کند که قاضی بدون در نظر گرفتن عاملی مرتبط تصمیم گرفته است.

دادگاه تجدیدنظر ممکن است مجازات را کاهش دهد، یا ممکن است تصمیم بگیرد که هفت ماه در هر حال متناسب بوده است. نکته این است که ادله باید جمع‌آوری و اخطاریه ثبت می‌شد، آن هم ظرف همان ۳۰ روز.

مردم پس از محکومیت چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. صبر کردن برای دلایل کتبی رأی. مهلت ۳۰ روزه از تعیین مجازات شروع می‌شود (بند ۳ قاعده‌ی ۸؛ قاعده‌ی ۴۰٫۰۵)، چه دلایل رأی و متن مکتوب جلسه‌ها آماده باشند، چه نباشند.
2. محاکمه‌ی دوباره دانستن تجدیدنظرخواهی. دادگاه به دنبال اشتباه می‌گردد؛ معمولاً شهادت شاهدان را دوباره نمی‌شنود.
3. فراموش کردن متن مکتوب جلسه‌ها. مهلت‌های سفارش آن‌ها تقریباً بی‌درنگ شروع می‌شود (بند ۲ قاعده‌ی ۳۶؛ بند ۳ قاعده‌ی ۴۰٫۰۸).
4. این تصور که مجازات فقط می‌تواند کم شود. راهنمای دولت انتاریو می‌گوید دادگاه می‌تواند مجازات را افزایش یا کاهش دهد، پس این خطر را با یک وکیل بسنجید.
5. کنار گذاشتن موضوع مهاجرت در تجدیدنظرخواهی. اگر وضعیت اقامت هرگز هنگام تعیین مجازات مطرح نشده باشد، طبق رأی فام باید ادله‌ی آن به دادگاه تجدیدنظر ارائه شود.

این هفته چه کارهایی می‌توانید بکنید؟

1. تاریخ تعیین مجازات را یادداشت کنید و ۳۰ روز از آن بشمارید.
2. مدارک تعیین مجازات را جمع کنید: سند اتهام (information) یا کیفرخواست، حکم اعزام به زندان (warrant of committal) یا دستور دوره‌ی مراقبت، و هر دلیل کتبی رأی.
3. با یک وکیل درباره‌ی مبانی تجدیدنظرخواهی صحبت کنید، و اینکه از محکومیت، از مجازات یا از هر دو تجدیدنظر بخواهید.
4. اگر فرد در بازداشت است، فوراً درباره‌ی آزادی تا زمان رسیدگی به تجدیدنظر بپرسید.
5. وضعیت مهاجرتی را به وکیل بگویید، و اینکه آیا خانواده باید به فارسی صحبت کند.

پرسش‌های متداول

آیا وکیلی که در محاکمه داشتم می‌تواند تجدیدنظرخواهی را هم پیش ببرد؟

گاهی، اما تجدیدنظرخواهی کاری از نوع دیگری است که بر متن مکتوب جلسه‌ها و استدلال‌های کتبی بنا می‌شود. بررسی سوابق پرونده با نگاهی تازه اغلب مفید است، به‌ویژه اگر تجدیدنظرخواهی به نحوه‌ی اداره‌ی محاکمه مربوط باشد.

آیا شروع تجدیدنظرخواهی حبس را متوقف می‌کند؟

نه. راهنمای دولت انتاریو می‌گوید مجازات حبس حتی اگر تجدیدنظرخواهی را شروع کرده باشید ادامه پیدا می‌کند. باید جداگانه برای آزادی تا زمان رسیدگی به تجدیدنظر درخواست بدهید (ماده ۶۷۹ یا ماده ۸۱۶).

اگر ۳۰ روز گذشته باشد چه؟

دادگاه تجدیدنظر یا یک قاضی می‌تواند مهلت را تمدید کند (بند ۲ ماده ۶۷۸). در دادگاه تجدیدنظر، این یعنی دستوری با توافق طرفین یا درخواستی نزد یک قاضی واحد، پس هر چه زودتر اقدام کنید.

آیا می‌توانم جلسه‌ی رسیدگی به تجدیدنظر را به فارسی دنبال کنم؟

طرفی که زبان رسیدگی را نمی‌فهمد حق دارد مترجم شفاهی (interpreter) داشته باشد (ماده ۱۴ منشور حقوق و آزادی‌های کانادا، Charter)، و دولت انتاریو در پرونده‌های کیفری مترجم شفاهی فراهم می‌کند. راهنمای ما برای فارسی‌زبانانی که در منطقه‌ی بزرگ تورنتو متهم شده‌اند توضیح می‌دهد مترجمان شفاهی در دادگاه‌های انتاریو چگونه کار می‌کنند.

آیا قربانی می‌تواند در جلسه‌ی تجدیدنظر حاضر شود؟

بله. راهنمای دولت انتاریو می‌گوید هر کسی می‌تواند در جلسه‌های رسیدگی به تجدیدنظر حاضر شود، از جمله قربانیان و خانواده‌هایشان. اگر مجرمی که آسیب جسمی یا روانی جدی وارد کرده است با وثیقه آزاد شود، به قربانیان اطلاع داده می‌شود.

آیا تجدیدنظرخواهی از آماده شدن برای تعیین مجازات بهتر است؟

اگر هنوز مجازات تعیین نشده است، معمولاً بهتر است وقت را صرف آماده شدن برای آن کنید. صفحه‌ی ما درباره‌ی گزارش پیش از تعیین مجازات (pre-sentence report) و بیانیه‌ی آثار جرم بر قربانی (victim impact statement) این مرحله را توضیح می‌دهد. برای مقایسه‌ی اینکه هر نتیجه شما را در چه وضعیتی قرار می‌دهد، بخوانید هر نتیجه‌ی پرونده‌ی کیفری چه معنایی دارد.

دریافت کمک

تجدیدنظرخواهی به دنبال اشتباه است؛ کل پرونده را دوباره رسیدگی نمی‌کند، و ۳۰ روز اول تعیین می‌کند که اصلاً می‌توان تجدیدنظر خواست یا نه. دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) محکومیت‌ها و مجازات‌ها را برای تجدیدنظرخواهی احتمالی، به انگلیسی یا فارسی، از دفترش در ۵۰۰۰ خیابان یانگ، واحد ۱۹۰۱ (Suite 1901, 5000 Yonge Street) در نورت‌یورک بررسی می‌کند. از دوشنبه تا جمعه، ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر با شماره‌ی +1 647 970 3370 تماس بگیرید؛ هر چه زودتر پس از تعیین مجازات تماس بگیرید، فرصت بیشتری برای اقدام دارید.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی تجدیدنظرخواهی کیفری در انتاریو است، نه مشاوره‌ی حقوقی درباره‌ی پرونده‌ی شما.