پس گرفته شدن اتهام، تعهد حفظ صلح، معافیت یا محکومیت: هر نتیجه در انتاریو چه معنایی دارد؟

فرق اصلی این است که در پایان محکوم می‌شوید یا نه. پس گرفته شدن اتهام (withdrawal) پرونده را بدون احراز مجرمیت تمام می‌کند، و تعهد حفظ صلح (peace bond) دستور دادگاه برای حفظ نظم عمومی تا ۱۲ ماه است، نه حکمی بر اینکه شما مرتکب جرم شده‌اید. معافیت (discharge) پس از احراز مجرمیت می‌آید، اما قانون شما را محکوم‌نشده به شمار می‌آورد؛ محکومیت تا زمان تعلیق سابقه‌ی کیفری (record suspension) در سابقه‌ی شما می‌ماند.

وقتی پرونده‌ای به حل‌وفصل نزدیک می‌شود، موکلان معمولاً یک چیز را می‌پرسند: این نتیجه چه چیزی از خود به جا می‌گذارد؟ این صفحه پایان‌های رایج یک پرونده‌ی کیفری در انتاریو را با هم مقایسه می‌کند، همراه با قواعد گواهی سوابق پلیسی (police record check) در انتاریو برای هر یک، و اینکه هر کدام برای مقیم دائم (permanent resident) یا برای درخواست شهروندی چه معنایی می‌تواند داشته باشد.

یک پرونده قدم به قدم چگونه به یکی از این نتیجه‌ها می‌رسد؟

بیشتر پرونده‌ها در دادگاه دادگستری انتاریو (Ontario Court of Justice) با توافق تمام می‌شوند، نه با محاکمه. راهنمای خود دادگاه این مسیر را چنین شرح می‌دهد:

1. افشای مدارک (disclosure). دادستان (Crown) ادله را در اختیار وکیل شما می‌گذارد. این مجموعه معمولاً یک فرم یک‌صفحه‌ای بررسی اتهام (Charge Screening Form) دارد که ممکن است موضع دادستان درباره‌ی حل‌وفصل پرونده، تأیید شدن یا نشدن شما برای برنامه‌ی جایگزین رسیدگی (diversion)، و اینکه دادستان از طریق رسیدگی اختصاری (summary conviction) پیش می‌رود یا از طریق کیفرخواست (indictment) را نشان دهد. صفحه‌ی ما درباره‌ی اینکه افشای مدارک چیست و چرا جلسه‌های اول به تعویق می‌افتند این مرحله را توضیح می‌دهد.
2. دادگاه مدیریت پرونده (case management court). جلسه‌های اول برای نخستین حضور در دادگاه و تعیین تاریخ‌هاست؛ در آن‌ها نه اعتراف به جرمی ثبت می‌شود و نه محاکمه‌ای برگزار می‌شود.
3. جلسه‌ی پیش‌دادرسی با دادستان (Crown pre-trial). وکیل شما و دادستان، حضوری، تلفنی یا با ایمیل، درباره‌ی حل‌وفصل پرونده و مجازات گفت‌وگو می‌کنند.
4. پیش‌دادرسی قضایی (judicial pre-trial). یک قاضی، دادستان و وکیل شما می‌کوشند پرونده را حل‌وفصل کنند یا موضوعات مورد اختلاف را محدود کنند، که ممکن است به پس گرفته شدن اتهام، برنامه‌ی جایگزین رسیدگی یا اعتراف به جرم بینجامد. بخوانید در پیش‌دادرسی قضایی چه می‌گذرد.
5. حل‌وفصل یا محاکمه. پرونده با پس گرفته شدن اتهام، برنامه‌ی جایگزین رسیدگی، اعتراف به جرم و سپس تعیین مجازات، یا محاکمه پایان می‌یابد.

به بیشتر پرونده‌های کیفری بزرگسالان در تورنتو در دادگاه ۱۰ خیابان آرموری رسیدگی می‌شود، و چند مورد از این مراحل می‌تواند از راه تصویری، تلفن یا ایمیل انجام شود. قاضی پیش از پذیرفتن اعتراف به جرم (guilty plea) ممکن است بررسی اعتراف (plea inquiry) انجام دهد تا مطمئن شود اعتراف داوطلبانه است، می‌دانید که با آن ارکان اصلی جرم را می‌پذیرید، و ماهیت و پیامدهای آن را می‌فهمید.

این نتیجه‌ها چه تفاوتی با هم دارند؟

ستون‌های مربوط به افشا از جدول پیوست (Schedule) قانون اصلاح بررسی سوابق پلیسی انتاریو، مصوب ۲۰۱۵ (Police Record Checks Reform Act, 2015) گرفته شده‌اند، که تعیین می‌کند پلیس در هر یک از سه نوع گواهی چه اطلاعاتی را می‌تواند منتشر کند. اتهامی که پس گرفته شده، رسیدگی به آن متوقف شده یا رد شده باشد، یا به تبرئه انجامیده باشد، طبق این قانون «اطلاعات غیرمحکومیتی (non-conviction information)» است (ماده ۱). صفحه‌ی ما درباره‌ی اینکه آیا اتهام پس‌گرفته‌شده در گواهی سوابق پلیسی دیده می‌شود این جدول پیوست را با جزئیات بررسی می‌کند.

پس گرفته شدن اتهام یعنی چه؟

یعنی دادستان تصمیم گرفته است پرونده را ادامه ندهد. به گفته‌ی دادگاه دادگستری انتاریو، اتهام‌ها وقتی پس گرفته می‌شوند که دادستان به این نتیجه برسد که چشم‌انداز معقولی برای محکومیت وجود ندارد، یا پیگیری پرونده به نفع عموم نیست. پس گرفته شدن اتهام می‌تواند پایان برنامه‌ی جایگزین رسیدگی هم باشد، که در آن متهم ابتدا کارهای توافق‌شده‌ای مانند مشاوره، خدمات اجتماعی یا شرکت در یک برنامه را انجام می‌دهد. پس از برنامه‌ی جایگزین رسیدگی، دادستان یا اتهام را پس می‌گیرد یا رسیدگی به آن را متوقف می‌کند. توقف رسیدگی یعنی دادستان یک سال فرصت دارد اتهام را دوباره به جریان بیندازد؛ پس از آن یک سال، دیگر نمی‌تواند.

تبرئه باز هم چیز دیگری است: حکم بی‌گناهی پس از محاکمه. واژه‌نامه‌ی دادگاه می‌گوید متهم پس از آن بدون هیچ محدودیتی آزاد است.

تعهد حفظ صلح چیست و چرا محکومیت نیست؟

تعهد حفظ صلح از ماده ۸۱۰ قانون جزای کانادا (Criminal Code) می‌آید. کسی که با دلایل معقول بترسد که شخص دیگری به خودش، به شریک زندگی یا فرزندش آسیب بزند، یا به اموالش خسارت وارد کند، می‌تواند سند اتهام (information) ثبت کند. اگر مقام قضایی (justice) قانع شود که این ترس معقول است، دادگاه می‌تواند به شخص دیگر دستور دهد تعهدنامه‌ی رسمی (recognizance) بسپارد که تا ۱۲ ماه نظم عمومی را حفظ کند و رفتار شایسته داشته باشد (بند ۳ ماده ۸۱۰). هیچ بخشی از این روند به معنای احراز ارتکاب جرم نیست.

با این حال، این دستوری جدی است. دادگاه می‌تواند شرایطی مانند نداشتن تماس با افراد نام‌برده، دور ماندن از مکان‌هایی معین، و ننوشیدن الکل یا مصرف نکردن مواد مخدر را اضافه کند؛ و باید ممنوعیت داشتن سلاح را هم بررسی کند (بندهای ۳٫۰۲ تا ۳٫۲ ماده ۸۱۰). خودداری از سپردن این تعهدنامه می‌تواند تا ۱۲ ماه زندان در پی داشته باشد (بند ۳٫۰۱ ماده ۸۱۰)، و نقض آن جرمی کیفری است که اگر از طریق کیفرخواست پیگیری شود، تا چهار سال حبس دارد (ماده ۸۱۱). هر یک از دو طرف می‌تواند بعداً درخواست تغییر شرایط را بدهد (بند ۴٫۱ ماده ۸۱۰). صفحه‌ی ما درباره‌ی مجازات نقض تعهد حفظ صلح یا شرط وثیقه جرم‌های مربوط به نقض را با هم مقایسه می‌کند.

صفحه‌ی ما درباره‌ی اتهام ضرب‌وجرح توضیح می‌دهد تعهد حفظ صلح چگونه به کار می‌رود. در اتهام‌های خشونت خانگی، دادستان از رهنمود سخت‌گیرانه‌تری پیروی می‌کند که در ادامه آمده است. مقایسه‌ی ما میان قرار منع تعرض (restraining order)، تعهد حفظ صلح و شرط وثیقه توضیح می‌دهد تعهد حفظ صلح چه فرقی با دستور دادگاه خانواده دارد.

معافیت چه فرقی با محکومیت دارد؟

در معافیت، شما به جرم اعتراف می‌کنید یا مجرم شناخته می‌شوید، اما دادگاه به جای محکوم کردن، دستور معافیت شما را می‌دهد، یا به‌صورت مطلق یا با شرایطی که در دستور دوره‌ی مراقبت (probation) آمده است. پس از آن، محکوم‌نشده به شمار می‌آیید (بند ۳ ماده ۷۳۰). دادگاه فقط وقتی می‌تواند معافیت بدهد که به نفع شما باشد و با منافع عمومی مغایرت نداشته باشد، و هرگز برای جرمی که حداقل مجازات دارد یا مجازاتش ۱۴ سال یا حبس ابد است (بند ۱ ماده ۷۳۰). بنابراین اینکه معافیت ممکن باشد یا نه، به اتهام دقیق و مجازات‌های آن بستگی دارد؛ صفحه‌ی ما درباره‌ی جرم‌های اختصاری و کیفرخواستی توضیح می‌دهد حداکثر مجازات‌ها چگونه تعیین می‌شوند.

معافیت مشروط خطری دارد که معافیت مطلق ندارد. به گفته‌ی واژه‌نامه‌ی دادگاه، دستور دوره‌ی مراقبت آن می‌تواند تا سه سال طول بکشد. اگر در مدت این دستور به جرم تازه‌ای محکوم شوید، دادگاه می‌تواند معافیت را لغو کند، شما را به جرم اصلی محکوم کند و برایتان مجازات تعیین کند (بند ۴ ماده ۷۳۰).

در سطح فدرال، سوابق معافیتی که نزد پلیس سواره‌ی سلطنتی کانادا (RCMP) یا نهاد فدرال دیگری نگهداری می‌شود، پس از گذشت ۱ سال برای معافیت مطلق یا ۳ سال برای معافیت مشروط، بدون تأیید وزیر قابل افشا نیست، و پلیس سواره‌ی سلطنتی باید در همان زمان آن‌ها را از سامانه‌ی خودکار سوابق محکومیت‌های کیفری حذف کند (ماده ۶٫۱ قانون سوابق کیفری، Criminal Records Act). برای این کار به هیچ درخواستی نیاز نیست.

پس از محکومیت چه می‌شود؟

پس از محکومیت، قاضی مجازات تعیین می‌کند، که می‌تواند جریمه‌ی نقدی، دوره‌ی مراقبت، حبس یا ترکیبی از این‌ها باشد (گاهی حبسی که در جامعه گذرانده می‌شود و به آن حبس مشروط در جامعه می‌گویند)، و در این کار شرایط شما، جرم و هر حداقل یا حداکثر مجازات را در نظر می‌گیرد. محکومیت در سابقه‌ی کیفری شما می‌ماند. راه کنار گذاشتن آن در آینده، تعلیق سابقه‌ی کیفری (که پیش‌تر عفو یا pardon نامیده می‌شد) از سوی هیئت آزادی مشروط کانادا (Parole Board of Canada) است: ببینید برای درخواست تعلیق سابقه‌ی کیفری چه مدت باید صبر کنید.

اگر نتیجه‌ی پرونده دوره‌ی مراقبت یا حبس مشروط باشد و لازم شود به ایران سفر کنید، ببینید اجازه‌ی سفر در این دوره‌ها چگونه گرفته می‌شود.

هر نتیجه برای مهاجرت و شهروندی چه معنایی دارد؟

برای کسی که هنوز شهروند نیست، نتیجه‌ی پرونده ممکن است از خود مجازات مهم‌تر باشد. جدول زیر نتیجه‌ها را در برابر دو قانون فدرال قرار می‌دهد.

دیوان عالی کانادا در پرونده‌ی تران (Tran, 2017 SCC 50) رأی داد که حبس مشروط در جامعه از نظر بند ۱(a) ماده ۳۶ «مدت حبس» به شمار نمی‌آید. همچنین در پرونده‌ی فام (R. v. Pham, 2013 SCC 15) گفت قاضی تعیین مجازات می‌تواند پیامدهای مهاجرتی را در نظر بگیرد، به شرط آنکه مجازات متناسب بماند. صفحه‌ی ما درباره‌ی اینکه محکومیت کیفری چگونه می‌تواند بر وضعیت اقامت دائم اثر بگذارد این قواعد را به‌طور کامل توضیح می‌دهد. ما درباره‌ی بخش کیفری مشاوره می‌دهیم؛ پرسش‌های مربوط به وضعیت اقامت به وکیل مهاجرت هم نیاز دارند.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• ادله. به گفته‌ی دادگاه دادگستری انتاریو، دادستان وقتی اتهام را پس می‌گیرد که چشم‌انداز معقولی برای محکومیت وجود نداشته باشد یا ادامه‌ی پرونده به نفع عموم نباشد.
• مجازات‌های اتهام. اگر جرم حداقل مجازات داشته باشد یا حداکثر مجازاتش ۱۴ سال یا حبس ابد باشد، معافیت ممکن نیست (بند ۱ ماده ۷۳۰).
• ادعای خشونت میان شریکان زندگی. طبق رهنمود D. 23 در دستورالعمل دادستانی انتاریو (Crown Prosecution Manual)، دادستان نباید اتهام را فقط به این دلیل که شاکی درخواست می‌کند پس بگیرد، و باید همه‌ی شرایط را در نظر بگیرد.
• سوابق شما. احراز مجرمیت در گذشته و شرکت قبلی در برنامه‌ی جایگزین رسیدگی، از عواملی است که دادستان طبق رهنمود D. 4 برای برنامه‌ی جایگزین رسیدگی می‌سنجد.
• وضعیت مهاجرتی. قاضی تعیین مجازات ممکن است آن را در محدوده‌ای متناسب در نظر بگیرد (رأی فام).
• دردسر تازه در دوره‌ی معافیت مشروط. محکومیت تازه می‌تواند به لغو معافیت بینجامد (بند ۴ ماده ۷۳۰).

برای مثال: دو پیشنهاد، دو آینده‌ی متفاوت

این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجه‌ای که دفتر گرفته است. فرض کنید یک دانشجوی بین‌المللی اهل ایران که در تورنتو درس می‌خواند، پس از یک ماجرای دزدی از فروشگاه به سرقت کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار متهم می‌شود. این نخستین اتهام اوست. او تا حدی انگلیسی صحبت می‌کند، اما ترجیح می‌دهد برگه‌ها را به فارسی مرور کند.

فرم بررسی اتهام نشان می‌دهد که دادستان ممکن است برنامه‌ی جایگزین رسیدگی را در نظر بگیرد. اگر او این برنامه را کامل کند، اتهام پس گرفته می‌شود یا رسیدگی به آن متوقف می‌شود، مجرمیتی احراز نمی‌شود، و گواهی‌های سوابق پلیسی انتاریو آن را اطلاعات غیرمحکومیتی به شمار می‌آورند. اما اگر به جای آن به جرم اعتراف کند، حتی معافیت هم پس از احراز مجرمیت می‌آید. محکومیت برای او خطر مهاجرتی بیشتری از یک مقیم دائم دارد: برای تبعه‌ی خارجی (foreign national)، محکومیت به جرمی که از طریق کیفرخواست قابل پیگیری است، برای غیرقابل‌پذیرش شدن به دلیل ارتکاب جرم (criminality) کافی است (بندهای ۲(a) و ۳(a) ماده ۳۶ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان).

وکیلش هر گزینه را به فارسی توضیح می‌دهد، مطمئن می‌شود که او می‌فهمد هر کدام چه چیزی از خود به جا می‌گذارد، و پیشنهاد می‌کند پیش از تصمیم با یک وکیل مهاجرت صحبت کند. برای فارسی‌زبانانی که در چنین وضعیتی هستند، راهنمای ما برای فارسی‌زبانانی که در منطقه‌ی بزرگ تورنتو متهم شده‌اند را ببینید.

مردم چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. این تصور که معافیت هیچ اثری بر جا نمی‌گذارد. معافیت ممکن است ۱ یا ۳ سال در دو نوع گواهی سطح بالاتر انتاریو دیده شود (جدول پیوست، ردیف‌های ۳ و ۴).
2. نقض شرایط معافیت مشروط. محکومیت تازه در دوره‌ی مراقبت می‌تواند معافیت را به محکومیت تبدیل کند (بند ۴ ماده ۷۳۰).
3. امضای تعهد حفظ صلح بدون خواندن شرایط آن. نقض آن جرمی کیفری است (ماده ۸۱۱).
4. یکی دانستن توقف رسیدگی و پس گرفته شدن اتهام در دادگاه. دادستان یک سال فرصت دارد اتهامی را که رسیدگی به آن متوقف شده است دوباره به جریان بیندازد.
5. اعتراف به جرم پیش از بررسی پیامدهای مهاجرتی. اعتراف و مجازات تعیین می‌کنند که مأموران مهاجرت بعداً چه چیزی را می‌خوانند.
6. انتظار اینکه محکومیت خودبه‌خود کم‌رنگ شود. فقط جرم‌هایی که تنها از طریق رسیدگی اختصاری قابل پیگیری‌اند، پس از ۵ سال از گواهی‌های انتاریو حذف می‌شوند؛ بقیه به تعلیق سابقه‌ی کیفری نیاز دارند.

این هفته چه کاری می‌توانید بکنید؟

1. فرم بررسی اتهام و مدارک افشاشده را همراه وکیلتان بخوانید.
2. بپرسید کدام نتیجه‌ها واقع‌بینانه است، و هر کدام در هر نوع گواهی سوابق پلیسی چه چیزی بر جا می‌گذارد.
3. پیش از هر اعتراف به جرم، وضعیت مهاجرتی و برنامه‌های شهروندی‌تان را به وکیلتان بگویید.
4. اگر تعهد حفظ صلح پیشنهاد شد، تک‌تک شرایط آن را مرور کنید و بپرسید چه مدت برقرار است.
5. اگر معافیت ممکن است، بپرسید مطلق خواهد بود یا مشروط، و دوره‌ی مراقبت چه الزاماتی خواهد داشت.
6. از همان روزی که پرونده‌تان تمام می‌شود، از همه‌ی اسناد دادگاه نسخه‌ای نگه دارید.

پرسش‌های متداول

آیا برای رانندگی در حالت مستی می‌توانم معافیت بگیرم؟

نه. رانندگی در حالت مستی حداقل مجازات دارد، و برای جرمی که حداقل مجازات دارد معافیت ممکن نیست (بند ۱ ماده ۷۳۰). صفحه‌ی ما درباره‌ی اتهام رانندگی در حالت مستی مجازات‌ها را شرح می‌دهد.

آیا می‌توانم نسبت به معافیت تجدیدنظرخواهی کنم؟

بله. با اینکه معافیت محکومیت نیست، کسی که معاف شده است می‌تواند نسبت به احراز مجرمیت، چنان‌که گویی محکومیت باشد، تجدیدنظرخواهی (appeal) کند (بند ۳(a) ماده ۷۳۰). ببینید چگونه در انتاریو نسبت به محکومیت کیفری تجدیدنظرخواهی کنید.

آیا تعهد حفظ صلح یعنی من به چیزی اعتراف کرده‌ام؟

تعهد حفظ صلح بر ترس معقول شخص دیگر استوار است، نه بر احراز اینکه شما مرتکب جرم شده‌اید (بند ۳ ماده ۸۱۰). با این حال، شرایط آن در تمام مدت برای شما الزام‌آور است.

آیا تبرئه با پس گرفته شدن اتهام یکی است؟

هر دو بدون محکومیت تمام می‌شوند، و هر دو در گواهی‌های سوابق پلیسی انتاریو اطلاعات غیرمحکومیتی به شمار می‌آیند. تبرئه حکم قاضی به بی‌گناهی پس از محاکمه است؛ پس گرفته شدن اتهام تصمیم دادستان به توقف پیگیری است.

قاضی در تعیین مجازات چه چیزهایی را در نظر می‌گیرد؟

به گفته‌ی دادگاه دادگستری انتاریو، قاضی شرایط شما، شرایط جرم و هر حداقل یا حداکثر مجازات را می‌سنجد. گزارش پیش از تعیین مجازات (pre-sentence report) می‌تواند پیشینه‌ی شما را پیش روی دادگاه بگذارد.

آیا می‌توانیم درباره‌ی پیشنهاد به فارسی گفت‌وگو کنیم؟

بله. وکیل ما پیشنهادهای حل‌وفصل پرونده، شرایط و پیامدهای آن‌ها را به فارسی یا انگلیسی توضیح می‌دهد تا بتوانید با دید کامل تصمیم بگیرید.

کدام نتیجه در پرونده‌ی شما واقع‌بینانه است؟

این به ادله‌ی موجود در مدارک افشاشده، به اتهام، به سوابق شما و به آنچه دادستان حاضر است انجام دهد بستگی دارد، و هیچ وکیلی نمی‌تواند نتیجه را از پیش قول دهد. کاری که وکیل می‌تواند بکند این است که پرونده را محک بزند، هر گزینه را به زبان ساده توضیح دهد، و پیش از آنکه پیشنهادی را بپذیرید مطمئن شود دقیقاً می‌دانید آن پیشنهاد چه چیزی از خود به جا می‌گذارد. دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) این کار را برای موکلانی در سراسر تورنتو و منطقه‌ی بزرگ تورنتو، به انگلیسی و فارسی، انجام می‌دهد. می‌توانید از دوشنبه تا جمعه، ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر، با شماره‌ی +1 647 970 3370 با دفتر تماس بگیرید.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره‌ی قوانین انتاریو و قوانین فدرال است، نه مشاوره‌ی حقوقی درباره‌ی پرونده‌ی شما.