برای جرمی که با رسیدگی اختصاری (summary conviction) مجازات شده پنج سال، و برای جرمی که از طریق کیفرخواست (indictment) پیگرد شده ده سال؛ این مدت از روزی شمرده میشود که کل مجازات، شامل حبس، دورهی مراقبت و جریمه، تمام شده باشد. این مدتها را ماده ۴ قانون فدرال سوابق کیفری (Criminal Records Act) تعیین کرده و هیئت آزادی مشروط کانادا دربارهی هر درخواست تصمیم میگیرد. برخی اصلاً حق درخواست ندارند، و معافیت هرگز به درخواست نیاز ندارد.
تعلیق سابقهی کیفری (record suspension)، که بسیاری هنوز آن را «عفو» (pardon) مینامند، راهی است که در کانادا با آن یک محکومیت کنار گذاشته میشود. برای بسیاری از کسانی که یک پروندهی کیفری در انتاریو را پشت سر گذاشتهاند، این آخرین قدم است، و مدت انتظار نخستین چیزی است که باید بررسی کرد.
مدت انتظار از چه زمانی شروع میشود؟
نه از روز محکومیت. طبق بند ۱ ماده ۴، این مدت پس از پایان قانونی هر مجازاتی که تعیین شده آغاز میشود، از جمله حبس، دورهی مراقبت (probation) و پرداخت هر جریمه. در عمل، آخرین بخشی از مجازات که تمام میشود، تاریخ شروع را تعیین میکند. هیئت آزادی مشروط کانادا (Parole Board of Canada) در مراحل درخواست، اطلاعاتی از دادگاه میخواهد که مدرک و تاریخ آخرین پرداخت هر جریمه، مبلغ اضافی به نفع قربانیان (victim surcharge)، جبران خسارت (restitution) و غرامت را نشان دهد، پس جریمهای که پرداخت نشده، تاریخ شروع را عقب میاندازد.
در مجازات حبس، تاریخ ملاک روزی است که خودِ مجازات به پایان میرسد، نه روزی که آزاد شدهاید. ماده ۴٫۳ میگوید پایان مجازات بدون در نظر گرفتن هرگونه آزادی قانونی (statutory release) یا تخفیف مدت حبس (remission) که به شما تعلق گرفته، محاسبه میشود.
| وضعیت شما | از چه زمانی میتوانید درخواست دهید | قاعده |
|---|---|---|
| جرمی که با رسیدگی اختصاری مجازات شده | ۵ سال پس از پایان کامل مجازات | قانون سوابق کیفری، بند ۱(b) ماده ۴ |
| جرمی که از طریق کیفرخواست پیگرد شده | ۱۰ سال پس از پایان کامل مجازات | قانون سوابق کیفری، بند ۱(a) ماده ۴ |
| محکومیت فقط برای نگهداری حشیش (cannabis) طبق قوانین قدیمی مواد مخدر (پیوست ۳) | پیش از پایان مدت انتظار معمول | قانون سوابق کیفری، بند ۳٫۱ ماده ۴ |
| معافیت مطلق یا مشروط (absolute or conditional discharge) | نیازی به درخواست نیست؛ سوابق فدرال پس از ۱ یا ۳ سال بسته میشوند | قانون سوابق کیفری، ماده ۶٫۱ |
| درخواستی که هیئت رد کرده است | ۱ سال پس از رد درخواست | قانون سوابق کیفری، بند ۴ ماده ۴٫۲ |
اینکه محکومیت شما اختصاری حساب شود یا کیفرخواستی، به روشی بستگی دارد که دادستان (Crown) برای پیگرد انتخاب کرده، نه فقط به نام جرم. بسیاری از اتهامهای رایج، مانند ضربوجرح و سرقت کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار، میتوانند از هر دو راه پیش بروند. اطلاعات دادگاه که برای درخواست جمع میکنید، روش رسیدگی به هر محکومیت را نشان میدهد. صفحهی ما دربارهی جرمهای اختصاری و کیفرخواستی در انتاریو تفاوت این دو را توضیح میدهد.
چه کسانی نمیتوانند برای تعلیق سابقهی کیفری درخواست بدهند؟
بند ۲ ماده ۴ دو گروه را فاقد حق درخواست میداند:
- کسانی که به یکی از جرمهای پیوست ۱ (Schedule 1) این قانون محکوم شدهاند. این پیوست جرمهای جنسی و بهرهکشی مربوط به کودکان را فهرست میکند، مانند تماس جنسی با فرد زیر ۱۶ سال (sexual interference) و اغفال کودک از طریق ارتباطات (luring)؛ و
- کسانی که به بیش از سه جرم محکوم شدهاند که هر کدام از طریق کیفرخواست پیگرد شده و برای هر کدام دو سال حبس یا بیشتر گرفتهاند.
برای محکومیتهای پیوست ۱ یک استثنای محدود وجود دارد. هیئت میتواند درخواست را بپذیرد، به شرط آنکه فرد نسبت به قربانی در موقعیت اعتماد یا اقتدار نبوده، قربانی به او وابسته نبوده، هیچ خشونت، ارعاب یا اجباری به کار نرفته و تهدیدی هم به آن نشده، و فرد کمتر از پنج سال از قربانی بزرگتر بوده باشد (بند ۳ ماده ۴). اثبات این شرایط بر عهدهی متقاضی است (بند ۴ ماده ۴)، و هیئت برای اثبات سن قربانی مدارک رسمی میخواهد.
روند درخواست، قدم به قدم چگونه است؟
هیئت آزادی مشروط کانادا مراحل را در وبسایت خود شرح داده است. همهی فرمها باید کامل باشند: هیئت میگوید درخواستهایی را که پرسش بیپاسخ دارند، مهر یا تمبرشان کم است، یا به جای اصل مدرک رونوشت آن را دارند، برمیگرداند. بهطور خلاصه:
| مرحله | آنچه باید فراهم کنید |
|---|---|
| فرم درخواست | پاسخ صادقانه و کامل به همهی پرسشها؛ فرمهای ناقص برگردانده میشوند |
| سابقهی کیفری | اثر انگشتی که یک شرکت دارای مجوز یا ادارهی پلیس بهصورت الکترونیکی ارسال میکند، با ذکر اینکه درخواست برای تعلیق سابقهی کیفری است؛ سپس پلیس سوارهی سلطنتی کانادا (RCMP) سابقهی شما را میفرستد |
| اطلاعات دادگاه | فرمی که هر دادگاهی که برای شما مجازات تعیین کرده آن را تکمیل و مهر کرده باشد، همراه با مدرک و تاریخ آخرین پرداخت جریمهها و مبلغهای اضافی، و روش رسیدگی |
| گواهی سوابق از پلیس محلی (local police records check) | یک گواهی از ادارهی پلیس هر جایی که در ۵ سال گذشته ۳ ماه یا بیشتر در آن زندگی کردهاید، از جمله خارج از کانادا؛ هر گواهی ۱۲ ماه اعتبار دارد |
| برگهی سوابق انضباطی نظامی (military conduct sheet) | فقط برای اعضای فعلی یا سابق نیروهای مسلح کانادا |
| مدرک هویتی و فرمهای دیگر | رونوشت یک مدرک هویتی دولتی، فرم «منفعت قابلسنجش و تداوم بازپروری» (Measurable Benefit and Sustained Rehabilitation) و فرم استثنای پیوست ۱ در صورت لزوم، و فرم رضایت و حریم خصوصی |
| هزینهی رسیدگی | همراه با درخواست پرداخت میشود؛ مبلغ فعلی را در وبسایت هیئت ببینید |
گزارش همهی محکومیتها، از جمله محکومیتهای خارج از کانادا، بر عهدهی خود شماست؛ اگر یکی از آنها در سابقهی RCMP نیامده باشد، باید مدرک محکومیت را از دادگاه یا از ادارهی پلیسی که شما را بازداشت کرده بگیرید. فرم رضایت و حریم خصوصی فقط ۱۲ ماه اعتبار دارد. وقتی به هر دادگاه مراجعه میکنید، چند نسخهی اضافه از مدارکش بگیرید؛ هیئت یادآوری میکند که پس از صدور تعلیق سابقه، تهیهی این مدارک ممکن است دشوارتر شود.
پس از ثبت پرونده، هیئت ابتدا بررسی میکند که آیا حق درخواست دارید، و سپس دربارهی رفتار شما از زمان محکومیت تحقیق میکند (بند ۱ ماده ۴٫۲). اگر هیئت قصد رد درخواست را داشته باشد، باید کتباً به شما اطلاع دهد، و شما میتوانید کتباً پاسخ دهید یا، با اجازهی هیئت، در یک جلسهی شفاهی (بند ۲ ماده ۴٫۲). وکیل میتواند این توضیحات را همراه با شما آماده کند.
هیئت باید از چه چیزهایی قانع شود؟
بند ۱ ماده ۴٫۱ معیار را تعیین میکند. در هر درخواستی، هیئت باید قانع شود که در طول مدت انتظار رفتار شما خوب بوده و به جرمی طبق یکی از قوانین پارلمان کانادا محکوم نشدهاید. برای جرمی که از طریق کیفرخواست پیگرد شده، شرطهای بیشتری هم هست: تعلیق سابقه باید منفعتی قابلسنجش برای شما داشته باشد، به پایداری بازپروری شما بهعنوان شهروندی قانونمدار در جامعه کمک کند، و اعتبار دستگاه قضایی را خدشهدار نکند. اثبات منفعت قابلسنجش و بازپروری بر عهدهی شماست (بند ۲ ماده ۴٫۱).
دربارهی شرط آخر، هیئت میتواند ماهیت، شدت و مدت جرم، شرایط پیرامون آن و سابقهی کیفری شما را در نظر بگیرد (بند ۳ ماده ۴٫۱). منفعت را در فرم «منفعت قابلسنجش و تداوم بازپروری» هیئت توضیح میدهید؛ اگر نخستین جرمتان را در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۰ یا پس از آن مرتکب شده باشید، این فرم الزامی است. هیئت از شما میخواهد منفعت را روشن شرح دهید، پس یک پاسخ مشخص، مثل شغل، پروانهی حرفهای یا کار داوطلبانهای که سابقهی کیفری راهش را بسته است، چیزی واقعی برای ارزیابی در اختیار هیئت میگذارد.
تعلیق سابقهی کیفری چه چیزی را تغییر میدهد؟
به گفتهی هیئت آزادی مشروط، تعلیق سابقهی کیفری، سابقه را جدا از دیگر سوابق کیفری نگه میدارد و آن را از پایگاه دادهی مرکز اطلاعات پلیس کانادا (Canadian Police Information Centre، CPIC) حذف میکند، پس جستوجو در CPIC نه سابقهی کیفری نشان میدهد و نه تعلیق سابقه را. قانون سوابق کیفری بر سوابق فدرال حاکم است، اما هیئت میگوید بیشتر نهادهای عدالت کیفری استانی و شهری هم وقتی از صدور تعلیق سابقه باخبر شوند، دسترسی به آن را محدود میکنند.
این قانون همچنین بیشتر محرومیتهایی را که یک محکومیت طبق دیگر قوانین فدرال به دنبال دارد، برمیدارد (بند (b) ماده ۲٫۳). استثناهایی هم فهرست شده است، از جمله دستور منع نگهداری سلاح طبق مواد ۱۰۹ و ۱۱۰ قانون جزای کانادا (Criminal Code) و منع رانندگی طبق ماده ۳۲۰٫۲۴، که پس از محکومیت به رانندگی در حالت مستی صادر میشود؛ اینها طبق شرایط خودشان ادامه پیدا میکنند. ماده ۸ یک حمایت شغلی هم اضافه میکند: فرمهای درخواست شغل در وزارتخانههای دولت فدرال، شرکتهای دولتی (Crown corporations)، نیروهای مسلح کانادا و کسبوکارهای تحت مقررات فدرال نمیتوانند دربارهی محکومیتی که تعلیق شده است بپرسند.
قانون انتاریو هم با این قاعده هماهنگ است. طبق پیوست قانون اصلاح بررسی سوابق پلیسی (Police Record Checks Reform Act, 2015)، محکومیتی که برای آن عفو یا تعلیق سابقه صادر شده، در هیچیک از سه نوع گواهی سوابق پلیسی انتاریو افشا نمیشود، مگر اینکه قانون سوابق کیفری اجازه دهد. اگر هرگز محکوم نشدهاید، مثلاً چون اتهامتان پس گرفته شده، شاید اصلاً به تعلیق سابقه نیاز نداشته باشید: ببینید آیا اتهامِ پسگرفتهشده در گواهی سوابق پلیسی دیده میشود.
آنچه تعلیق سابقهی کیفری انجام نمیدهد
هیئت محدودیتهای آن را بیپرده فهرست کرده است. تعلیق سابقهی کیفری:
- محکومیت را پاک نمیکند، بلکه آن را کنار میگذارد؛
- به این معنا نیست که کشور دیگری حتماً به شما اجازهی ورود یا ویزا میدهد؛ و
- برای کسانی که محکومیت جرم جنسی دارند، در CPIC علامتگذاری میشود، پس بررسی برای کار با افراد آسیبپذیر (vulnerable sector check) میتواند آن را نشان دهد.
تعلیق سابقه همچنین ممکن است لغو شود یا از اعتبار بیفتد، اگر فرد به جرم کیفرخواستی تازهای (یا در برخی موارد، جرم اختصاری) محکوم شود، معلوم شود که دیگر رفتار خوبی ندارد، در درخواستش اظهارات نادرست یا گمراهکننده داده یا اطلاعاتی را پنهان کرده باشد، یا هنگام صدور آن حق درخواست نداشته باشد (مواد ۷ و ۷٫۲). هیئت پیش از لغو، باید کتباً اطلاع دهد و فرصت پاسخ بدهد (ماده ۷٫۱). در این صورت سابقه دوباره به CPIC برمیگردد.
آیا تعلیق سابقهی کیفری به مقیم دائم کمک میکند؟
میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. طبق قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان (Immigration and Refugee Protection Act)، غیرقابلپذیرش بودن (inadmissibility) به دلیل جرم جدی (serious criminality) یا ارتکاب جرم (criminality) نمیتواند بر پایهی محکومیتی باشد که برای آن تعلیق سابقه صادر شده و لغو یا بیاثر نشده است (بند ۳(b) ماده ۳۶). همین بند از کسی که بهطور قطعی تبرئه شده هم حمایت میکند. صفحهی ما دربارهی اینکه محکومیت کیفری در انتاریو چگونه میتواند بر وضعیت اقامت دائم اثر بگذارد توضیح میدهد که اصلاً کدام محکومیتها این خطر را ایجاد میکنند.
دربارهی شهروندی هم وضع مشابه است. قانون شهروندی (Citizenship Act) اعطای شهروندی را به کسی که در چهار سال پیش از درخواست به جرمی کیفرخواستی محکوم شده ممنوع میکند، اما این منع صراحتاً تابع قانون سوابق کیفری است (بند ۲ ماده ۲۲). پرسشهای مربوط به وضعیت اقامت و شهروندی را باید با یک وکیل مهاجرت در میان بگذارید.
اگر در پنج سال پیش از درخواست، مدتی در ایران یا کشور دیگری بودهاید، قاعدهی هیئت این وضعیت را هم در بر میگیرد: برای هر جایی که ۳ ماه یا بیشتر در آن زندگی کردهاید، از جمله خارج از کانادا، به گواهی سوابق از پلیس محلی نیاز دارید. اگر پلیس کشوری دیگر چنین گواهیای صادر نکند، هیئت نامهی امضاشدهای از همان ادارهی پلیس را میپذیرد که تأیید کند شما قانونمدار بودهاید. مدرکی که به زبان خارجی، مثلاً فارسی، است باید به انگلیسی یا فرانسه ترجمه شود، و شما هم اصل و هم ترجمه را میفرستید. اگر ترجیح میدهید فرمها را به فارسی مرور کنید، راهنمای ما برای فارسیزبانانی که در منطقهی بزرگ تورنتو متهم شدهاند را ببینید.
برای اینکه بدانید گواهی اثر انگشتی پلیس سوارهی سلطنتی کانادا پیش و پس از تعلیق سابقه چه چیزی را نشان میدهد، راهنمای گواهی عدم سوء پیشینهی کانادا را بخوانید.
چه عواملی پاسخ را تغییر میدهد؟
- روشی که دادستان برای پیگرد انتخاب کرده. رسیدگی اختصاری یعنی ۵ سال و کیفرخواست یعنی ۱۰ سال (بند ۱ ماده ۴).
- مبلغهای پرداختنشده. شمارش فقط پس از پرداخت همهی جریمهها، مبلغهای اضافی و دستورهای جبران خسارت آغاز میشود.
- محکومیت تازه در دورهی انتظار. چنین محکومیتی شرط رفتار خوب را از بین میبرد (بند ۱(a) ماده ۴٫۱).
- نوع جرم. جرمهای پیوست ۱، و بیش از سه محکومیت کیفرخواستی که هر کدام دو سال حبس یا بیشتر در پی داشته، مانع درخواست میشوند (بند ۲ ماده ۴).
- فقط نگهداری حشیش طبق قوانین قدیمی. کسی که فقط به جرمی از پیوست ۳ محکوم شده، میتواند پیش از پایان مدت معمول درخواست دهد (بند ۳٫۱ ماده ۴).
- معافیت به جای محکومیت. درخواستی لازم نیست؛ سوابق فدرال برای معافیت مطلق پس از ۱ سال و برای معافیت مشروط پس از ۳ سال بسته میشوند (ماده ۶٫۱). راهنمای ما دربارهی معنای هر نتیجهی پروندهی کیفری در انتاریو این گزینهها را کنار هم مقایسه میکند.
برای مثال: محاسبهی زودترین تاریخ درخواست
این یک مثال فرضی است، نه یک موکل واقعی و نه نتیجهای که دفتر گرفته است. فرض کنید زنی در نورتیورک در سال ۲۰۲۰ به سرقت کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار محکوم شده و دادستان پرونده را بهصورت اختصاری پیش برده است. مجازات او ۱۸ ماه دورهی مراقبت و یک جریمه بوده است. دورهی مراقبتش اوایل سال ۲۰۲۲ تمام شد، اما پرداخت جریمه را در مارس ۲۰۲۳ به پایان رساند.
چون جریمه آخرین بخش مجازات بود که تکمیل شد، مدت پنجسالهی او از مارس ۲۰۲۳ شروع میشود، پس زودترین زمانی که میتواند درخواست بدهد مارس ۲۰۲۸ است.
او در سال ۲۰۲۶ چهار ماه نزد خانوادهاش در تهران بوده است، پس پروندهاش به یک گواهی سوابق از پلیس محلی تورنتو و یکی از پلیس محل اقامتش در ایران نیاز دارد، یا به نامهای امضاشده از همان ادارهی پلیس، که به انگلیسی ترجمه شده باشد. چون هر گواهی فقط ۱۲ ماه اعتبار دارد، او آنها را نزدیک به تاریخ ثبت درخواستش سفارش میدهد.
مردم چه اشتباههایی میکنند؟
- شمردن از تاریخ محکومیت. شمارش وقتی شروع میشود که کل مجازات تمام شده باشد، از جمله آخرین پرداخت جریمه (بند ۱ ماده ۴).
- شمردن از تاریخ آزادی زودهنگام. در حبس، تاریخ پایان کامل مجازات ملاک است، نه آزادی قانونی یا تخفیف مدت حبس (ماده ۴٫۳).
- از قلم انداختن یک محکومیت. هیئت وظیفهی گزارش همهی محکومیتها را بر عهدهی شما میگذارد، و درخواستی که نادرست یا گمراهکننده باشد، بعدها میتواند دلیل لغو تعلیق سابقه شود (بند (c) ماده ۷).
- تهیهی زودهنگام مدارک. گواهیهای پلیس محلی و فرم رضایت و حریم خصوصی فقط ۱۲ ماه اعتبار دارند.
- فراموش کردن مدت اقامت در خارج. اقامت ۳ ماهه یا بیشتر در خارج از کانادا در ۵ سال گذشته، گواهی پلیس یا نامهی جداگانه، همراه با ترجمه، لازم دارد.
این هفته چه کارهایی میتوانید انجام دهید؟
- همهی محکومیتهایتان را با نام دادگاه، تاریخ و مجازات فهرست کنید و محکومیتهای خارج از کانادا را هم به آن اضافه کنید.
- مدرکی پیدا کنید که نشان دهد هر بخش از مجازاتتان را در چه تاریخی تمام کردهاید، بهویژه آخرین پرداخت جریمه یا مبلغ اضافی.
- مشخص کنید هر محکومیت اختصاری بوده یا کیفرخواستی، و ۵ یا ۱۰ سال از پایان مجازات بشمارید.
- همهی جاهایی را که در ۵ سال گذشته ۳ ماه یا بیشتر در آنها زندگی کردهاید، در داخل و خارج کانادا، فهرست کنید.
- اگر مقیم دائم هستید یا قصد درخواست شهروندی دارید، دربارهی زمانبندی با یک وکیل مهاجرت صحبت کنید.
پرسشهای متداول
آیا عفو همان تعلیق سابقهی کیفری است؟
در عمل، بله. «تعلیق سابقه» اصطلاح فعلی قانون سوابق کیفری است، و قانون انتاریو دربارهی گواهیهای سوابق پلیسی میگوید «عفو» شامل تعلیق سابقه هم میشود.
آیا هیئت میتواند درخواستم را رد کند؟
بله. پس از رد درخواست، باید یک سال صبر کنید تا دوباره درخواست دهید (بند ۴ ماده ۴٫۲)، پس بهتر است همان بار اول به اخطار کتبی هیئت کامل پاسخ دهید.
آیا کارفرما هنوز محکومیت مرا میبیند؟
معمولاً در گواهی پلیسی نه، چون سابقه از CPIC خارج میشود. استثنا، بررسی برای کار با افراد آسیبپذیر در مورد محکومیت جرم جنسی است که هیئت آن را علامتگذاری میکند.
اگر پروندهام به برنامهی جایگزین رسیدگی (diversion) رفته باشد، آیا به تعلیق سابقه نیاز دارم؟
نه. اگر دادستان پس از برنامهی جایگزین رسیدگی در تورنتو اتهام را پس گرفته یا رسیدگی را متوقف کرده باشد، محکومیتی وجود ندارد که تعلیق شود. در این حالت، گواهیهای پلیسی تابع قواعد انتاریو برای اطلاعاتی هستند که به محکومیت مربوط نمیشوند (non-conviction information).
آیا کسی میتواند به فارسی به من کمک کند؟
بله. وکیل ما سابقه، مدت انتظار و فرمها را به فارسی یا انگلیسی توضیح میدهد. مدرک پلیسی از خارج از کشور که به انگلیسی یا فرانسه نیست باید ترجمه شود، و شما هر دو نسخه را میفرستید.
دریافت کمک
دفتر حقوقی گامبریانی (Gambriani Law PC) به موکلان در تورنتو و سراسر منطقهی بزرگ تورنتو، به انگلیسی و فارسی، توضیح میدهد که هر شیوهی حلوفصل پرونده چه اثری در سابقهشان باقی میگذارد و کنار گذاشتن آن سابقه چقدر زمان میبرد. برای اینکه ببینید پروندههای کیفری در این شهر چگونه پیش میروند، صفحهی ما دربارهی دفاع کیفری در تورنتو را بخوانید، یا از دوشنبه تا جمعه، ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر، با شمارهی +1 647 970 3370 با دفتر تماس بگیرید.
این صفحه اطلاعات عمومی دربارهی قانون سوابق کیفری و گواهیهای سوابق پلیسی انتاریو است، نه مشاورهی حقوقی دربارهی سابقهی شما.
منابع
صفحههای رسمی که در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ خوانده شدند (به انگلیسی):
- قانون سوابق کیفری، ماده ۴: مدتهای انتظار و نداشتن حق درخواست
- قانون سوابق کیفری، ماده ۶٫۱: معافیتها
- قانون سوابق کیفری، متن کامل، از جمله مواد ۲٫۳، ۴٫۱ تا ۴٫۳، ۷ تا ۸ و پیوست ۱
- هیئت آزادی مشروط کانادا: تعلیق سابقهی کیفری چیست؟
- هیئت آزادی مشروط کانادا: درخواست تعلیق سابقهی کیفری
- قانون اصلاح بررسی سوابق پلیسی ۲۰۱۵ (انتاریو)، ردیف ۸ پیوست
- قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان، ماده ۳۶: جرم جدی و تعلیق سابقهی کیفری
- قانون شهروندی، ماده ۲۲: موارد منع